تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١١ — صفحة 312

مساهمون:

ص٣١٢

تفسير :

« وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ » اى محمد از تو ميخواهند كه بدانها خبر دهى : كه آيا آنچه را از قرآن و احكام و نبوت خود آورده‌اى حق است يا نه ؟ و جبائى گفته : يعنى حقانيت محشر و قيامت و عذاب را از تو ميپرسند . « قُلْ إِي وَ رَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ » بگو آرى به حق خدا كه آن حق است و شك و ترديدى در آن نيست و شما نمىتوانيد از آن فرار كنيد . و اين سؤال و خبرگيرى آنها ممكن است حقيقتاً از روى اطلاع و تحقيق باشد ، و ممكن است از روى استهزاء و مسخره انجام شده باشد . « وَ لَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ » ابن عباس گفته : يعنى هر كس كه به خدا شرك آورده و ديگرى گفته : يعنى هر كس ستم كرده بهر چيزى كه ستم ناميده شود . « ما فِي الْأَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهِ » يعنى هر چه مال داشته باشد آن را فدا دهد بخاطر وحشتى كه از ديدن عذاب به دو دست ميدهد . « وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ » و چون عذاب را بينند ندامت و پشيمانى خود را مخفى سازند ، يعنى سران و بزرگان پشيمانى خود را از پيران و دون رتبه‌گان مخفى سازند . و برخى چون ابو عبيده و جبائى گفته‌اند : يعنى پشيمانى خود را آشكار و عيان سازند . ولى ازهرى گفته : اين معنى صحيح نيست ، زيرا اسرار با سين به معناى اظهار نيايد ، و آنكه به معناى اظهار آيد « اشرار » با شين است . « وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ » و در آن هنگام از روى عدالت ميان آنها قضاوت شود . « وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ » و در عقاب و كيفرى كه بدانها رسد هيچگونه ستمى به آنها نشود . زيرا اين كيفر را خود براى خويش خريدند . امام صادق عليه السلام فرموده : اينان در وقتى كه در دوزخ هستند پشيمانى خود را پنهان دارند تا مورد شماتت دشمنان واقع نشوند . « أَلا إِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » يعنى فرمانروايى آسمانها و زمين و آنچه در آن دو است از آن او است و هيچكس قادر نيست جلوى او را از فرود آوردن عذابى را كه