هر ناحيهاى گروهى كوچ كنند تا سخن آن حضرت را بشنوند و دستورات دين را از او ياد گيرند و سپس بنزد قوم خود باز گردند ، و احكام را به اطلاع آنان برسانند و آنان را بيم دهند .
جبائى بدنبال اين گفتار گويد : مقصود از « نفر » ( كوچ كردن ) بيرون رفتن براى تحصيل علم است ، و اينكه آن را « نفر » ناميده بخاطر آن است كه در اين راه مجاهده و پيكار با دشمنان بايد كرد .
قاضى ابو عاصم گويد : از اين آيه مطلب ديگرى بدست آيد كه غربت ( و دورى از وطن ) خصوصيتى در تحصيل علم و فرا گرفتن احكام دين دارد ، انسان ميتواند در غربت چيزهايى ياد بگيرد كه در وطن براى او ميسر نيست .
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ »
يعنى با كفارى كه با شما نزديكند كار زار كنيد چه از نظر نسب با شما نزديك باشند و چه از نظر مكان و منزل .
حسن گويد : اين قبل از دستور كار زار با همهء مشركين بود و ديگرى گفته : اين حكم را در اينزمان نيز بايد اجرا كرد ، زيرا براى اهل هيچ شهرى شايسته نيست كه به كار زار دشمنان دور دست بروند و نزديكان را واگذارند زيرا اين كار منجرّ به زيان گردد ، و چه بسا همين وضع آنان را از مسير خود باز دارد جز آنكه ميان مسلمانان و دشمنان نزديكشان معاهده و پيمان صلح برقرار شده باشد كه در اين صورت گذشتن از دشمنان نزديك براى جنگ با دوردستان بهر نحو كه زمامدار مسلمانان صلاح بداند مانعى ندارد .
و اين آيه دلالت دارد كه مردم هر ناحيه و مرزى - هر گاه از هجوم دشمن بر حدود اسلام بيم داشته باشند - بر آنها واجب است از خود دفاع كنند اگر چه امام عادلى نيز در ميان آنها نباشد .
ابن عباس گويد : آنها به كارزار با دشمنان نزديك و نزديكتر مأمور شده بودند مانند بنى قريضه و بنى النضير و أهل خيبر و فدك . ابن عمر گويد : آنها اهل روم بودند كه در شام سكونت داشتند . و شام بمدينه نزديكتر از عراق بود و هر گاه از حسن راجع به -