« وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ »
و يقين كردند كه جز خدا جايگاهى نيست كه بتواند آنها را از خدا حفظ كند و بدان پناه برند ، و معناى اين جمله آنست كه دانستند پناهگاهى از خدا نيست جز خود او ، و چيزى جز توبه نمىتواند آنان را از عذاب خدا رهايى بخشد .
« ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا »
يعنى سپس خداى تعالى توبه را بر ايشان آسان كرد تا توبه كنند .
و برخى گفتهاند : « ليتوبوا » يعنى تا به حال نخستينشان كه پيش از آلودگى بكناه داشتند باز گردند ، و ديگرى گفته : معناى آيه آن است كه خداوند آن سه نفر را بخشيد و توبهشان را بر پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - نازل فرمود تا مؤمنان از گناهان خود توبه كنند و بدانند كه خداى سبحان توبه پذير است .
حسن گفته : هان به خدا سوگند آنان نه خونى ريخته بودند و نه مالى بردند و نه قطع رحمى كردند ولى مسلمانان در رفتن با رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - از اينان سبقت جستند و آنها باز ماندند ، يكى بخاطر باغ و ملك ، ديگرى بخاطر خانواده و زن و بچه ، و سومى براى راحتى ، ولى پس از آن پشيمان شدند و توبه كردند و خدا توبهشان را پذيرفت .
« إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ »
كه براستى خدا بسيار توبه پذير و نسبت به بندگانش مهربان است .
ارتباط اين آيات :
ابو مسلم گفته آيهء نخست مرتبط به گفتار خداى تعالى است كه در آيات پيش فرمود
« التَّائِبُونَ
. . .
الْحامِدُونَ . . . »
كه در آنجا خداى سبحان آنان را مدح فرمود ، و در اين آيه بيان فرمايد كه خداوند در اثر پيروى كردنشان از پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - در ساعت سختى توبهشان را پذيرفت و از آنان راضى شده . و برخى گفتهاند :
چون خداى سبحان در آيات پيش بيان داشته كه فرمانروايى آسمانها و زمين خاص او است و جز او براى كسى ياورى و مدد كارى نيست بدنبال آن رحمت خود را نسبت بمؤمنان يادآور شده و فرموده است كه خداوند در مورد قبول توبهشان نسبت بدانها مهربان و رءوف است
.