بيان آيه 79 - 80
شرح لغات
مطوّع - در اصل متطوع بوده - و تطوع : هر كارى است كه انسان در انجام آن شايستهء مدح و ستايش باشد ولى در ترك آن مذمتى نداشته باشد و نظيرش در لغت : نافلة و مستحبّ است .
جهد : - بفتح جيم و ضمّ آن هر دو بيك معنى است - و آن واداشتن نفس است بدانچه بر آن دشوار و سخت باشد ، و برخى گفتهاند : جهد - بفتح جيم - در كار استعمال گردد و بضم جيم - در قوت و روزى استعمال شود . و قتيبى گفته : جهد - بفتح جيم مشقت است ، و بضم جيم به معناى طاعت و فرمانبردارى است .
تفسير :
در اينجا خداوند بنحو ديگرى آنان را توصيف كرده فرمايد :
« الَّذِينَ يَلْمِزُونَ
الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ »
يعنى عيبجويى كنند از مؤمنانى كه بطور استحباب صدقه دهند ( بىآنكه بر آنها واجب باشد ) ، و بر آنها طعن زنند .
« وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ »
يعنى و عيبجويى كنند بر آن كسانى كه جز به مقدار طاقت و استطاعت خود چيزى نيابند ، و در نتيجه به چيز اندكى صدقه دهند .
گويند : عبد الرحمن بن عوف يك كيسه درهم بنزد رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - آورد و آن درهمها باندازهاى بود كه مشت را پر ميكرد . و عقبة بن زيد حارثى يك صاع ( سه كيلو ) خرما آورد و عرضكرد : اى رسول خدا من باندازهء دو صاع خرما كار كردم ، يك صاع آن را براى زن و بچهام گذاردم و يك صاع ديگر را بپروردگار خود وام دادم . و زيد بن اسلم نيز چيز مختصرى آورد ، در اينجا بود كه معتب بن قشير و عبد اللَّه بن نبتل ( دو