جلوگيرى كند .
« وَ لا
يَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلَّا وَ هُمْ كُسالى »
يعنى در حال سنگينى ، و منظور آن است كه نماز را آن طور كه مأمور به انجام آن هستند انجام ندهند .
« وَ لا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كارِهُونَ »
و اين كراهت بدانجهت است كه نماز و انفاق اينان بخاطر رضاى خدا نيست بلكه براى رياء و خودنمايى و تظاهر به اسلام است .
مطلبى كه از اين آيه استفاده مىشود آن است كه كفار نيز در شرائع و احكام مورد خطاب هستند ، و آنها نيز بتكاليف الهى مكلفند زيرا خداى سبحان آنها را بر ترك نماز و زكات نكوهش كند و اگر آن دو بر آنها واجب نبود مورد نكوهش واقع نمىشدند . « 1 »
« فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ »
خطاب در آيه متوجه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - است ولى همهء مؤمنين مورد نظر هستند ، و برخى گفتهاند : مخاطب شنونده است ، يعنى اى شنونده تو را بشگفت نياورد ، يعنى در دل نگيرى آنچه را از كثرت اموال و اولاد اين منافقان مشاهده ميكنى ، و با ديدهء اعجاب بدانها نگاه مكن .
« إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الْحَياةِ الدُّنْيا »
در معناى اين جمله چند وجه گفتهاند :
1 - گفتهء ابن عباس و قتاده است كه گفتهاند : از نظر معنى در اين آيه پس و پيش و تقديم و تأخير است و اصل آن چنين است : « فلا تعجبك اموالهم و اولادهم فى الحياة الدنيا انما يريد اللَّه ليعذبهم بها فى الآخرة » يعنى ( اموال و اولاد اينها در اين دنيا تو را بشگفت نيندازد چون خدا ميخواهد آنان را بوسيلهء آنها در قيامت عذاب كند ) و روى اين معنى جملهء
« فِي الْحَياةِ الدُّنْيا
» متعلق به جملهء
« أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ »
مىباشد ،
هامش
( 1 ) - اشاره ببحثى است كه علماء در كتب كلاميه متعرض آن شدهاند كه آيا كفار نيز مانند مؤمنين مكلف بتكاليف اسلام هستند يا نه ، و مؤلف در اينجا ميخواهد به اين آيه نيز استدلال كند كه آنها نيز در تكاليف مورد خطاب بوده و مكلفند .