ليبى بوده و به سختى قادر به تكلم به زبان عربى بودند . ايشان در قيام زنج شركت كردند و چون قيام مضمحل شد به نهضت اسماعيلى پيوستند (
Shaban , op . cit
. ، 031 )
( 90 ) . طبرى ، ج 3 ، ص 2202 .
( 91 ) . مقالات ، ص 85 .
( 92 ) . كمال ، ص 483 و 485 .
( 93 ) . الكامل ، ج 8 ، ص 311 و 376 .
( 94 ) . طبرى ، ج 3 ، ص 8 - 2127 ، الكامل ، ج 7 ، ص 311 .
( 95 ) . اشعرى ، مقالات الاسماعيليون ، ص 58 ، ابن شاذان ، الإيضاح ، ص 475 .
( 96 ) . بعدا در سال 900 / 912 محسن در حومههاى دمشق دستگير شد . سرش را به بغداد فرستادند ، و در آنجا روى پلى در سمت شرقى شهر به دار آويخته شد . اين ناحيهاى بود كه اكثر جمعيت آنان را شيعيان تشكيل مىدادند ( مقاتل ، ص 449 ، كبيسى ، مأخذ مذكور ، ص 446 ) .
( 97 ) . على بن عيسى ، كه در نگرش ضد علوى خود شهره بود توسط دشمنان خود قرمطى خوانده شد ، در نتيجه از سمت خود بر كنار گرديد ( عريب ، مأخذ مذكور ، ص 59 ) . قاسم خاقانى به همين ترتيب از مقام خود معزول شد . پس از آن حلاج به اتهام داشتن مأموريت قرمطى دستگير گرديد ( نجوم ، ج 3 ، ص 182 ، ابن تيميه ، جامع الرسائل ، ج 1 ، ص 188 ) .
( 98 ) . صابى ، الوزراء ، ص 3 - 292 ، طبرى ، ج 3 ، ص 2123 .
( 99 ) . الكامل ، ج 7 ، ص 333 .
( 100 ) . طبرى ، ج 3 ، ص 2123 . عبيد اللّه بن سليمان دستيار نزديك « موفق » در سامرا در سال 264 / 878 بود ، ولى چهار سال بعد زندانى شد . وقتى كه معتضد جانشين معتمد شد ، عبيد اللّه به مقام وزارت ارتقاء يافت ، كه در نتيجهء آن از مقام خود براى تعقيب رقباى خود همچون بنو فرات استفاده كرد . در همان حال ترتيب افشاى فعاليتهاى وكلاى سفير دوم را داد .
وى در سال 288 / 900 در گذشت ( الكافى ، ج 2 ، ص 525 ، الكامل ، ج 7 ، ص 219 و 227 و 309 ، الفخرى ، ص 302 ) .
( 101 ) . طبرى ، ج 3 ، ص 2148 ، المنتظم ، ج 5 ، ص 150 .
( 102 ) . اصفهانى نقل مىكند كه دو نفر از علويان به اسامى محمد بن على بن ابراهيم و على بن محمد بن على ، به همراه صاحب الكال قرمطى تحت شكنجه قرار گرفتند و دستها و پاهايشان را قطع كردند . آنان هرگز از قرامطه جانبدارى نكرده و هيچگونه رابطهاى با ايشان نداشتند ( مقاتل ، ص 446 ) . طبرى دو بار بيان مىدارد كه لشكريان عباسى گروهى از قرامطه را در سال 286 / 899 دستگير كرده و آنان را تحت بازجوئى قرار دادند . آنان نام رهبرشان ، ابو هاشم بن صدقهء كاتب را فاش ساختند . وى دستگير و به زندان افتاد ( طبرى ، ج 3 ، ص 2179 ) . بازجوئى و تحقيق معتضد از ابو فوراس ، رهبر قرامطه ، نشان مىدهد كه وى بين آئين قرامطه و اماميه تفاوت قائل مىشده است ( الكامل ، ج 7 ، ص 354 ) .
( 103 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 525 .