49 - محمد بن تمليخ 1
وى در شهر قرطبه و در اطراف مسجد طاهر مسكن داشته است ، بوسيلهء طبابت به خليفه الناصر لدين اللّه خدمت كرد ، او پيش از آنك بعلم طب و به كار طبابت پردازد در علوم ادبى و علم عروض نظر مىكرد ، احمد بن الياس القائد 2 - كه از سران سپاه خليفه الناصر لدين اللّه بود - او را بدربار خلافت اندلس درآورد ، و بمقام طبابت خاص خليفه رسانيد ، محمد بن تمليخ مردى روشن چهر ، گشادهرو ، صاحب وقار و بزرگمنش بود ، و الناصر لدين اللّه منصب : « خطة الرد » 3 و « قضاء شذونة » 4 را به او واگذار نمود ، و عنوان « امين تفريق الصدقات » را نيز دارا بود ، وى اوايل خلافت المستنصر را نيز درك كرد ، و چون مستنصر خواست در مسجد جامع شهر قرطبه 5 بناهائى بيفزايد او را مأمور اين كار نمود ، و نام محمد بن تمليخ در قسمتهاى زياد شده در مسجد جامع قرطبه بر پيشانى محراب ديده مىشود 6 .
و چون در « دار الضرب و الامانات » نيز نظارت داشت نام او بر سكههاى يك مثقالى 7 نوشته شده است .
محمد بن تمليخ پزشكى دانشمند بود ، و در علم طب كتاب خوبى دارد بنام :
« كتاب الاشكال » .
شرح
( 1 ) - صاعد اندلسى در طبقات ص 80 ، و در العيون 2 : 45 نقلا از ابن جلجل ترجمهء احوال محمد بن تمليخ را آوردهاند و در العيون « تمليخ » را بحاء مهمله نوشته است . وى نيز از پزشكان عصر خلافت الناصر عبد الرحمن ( 300 - 350 ) بوده ، و حكومت المستنصر را ( 350 366 ه ) نيز درك كرده و خدماتى براى او انجام داده است . ابن الفرضى 1 : 366 - 367 ترجمهء احوال او را بيان نموده و شمهء دربارهء دوران تحصيل علم و شيوخ و استادان و محدثين كه از ايشان استماع حديث نموده سخن رانده و او را محمد بن تمليخ التميمى از اهالى شهر قرطبه مكنى به ابا عبد اللّه ناميده و وفاتش را ماه رمضان سال 361 ه نوشته است
( 2 ) - احمد بن الياس : از وزيران و سران سپاه الناصر عبد الرحمن ( 300 - 350 ه ) بوده است