ديگرى از اين رساله بپردازيم .
( 1 ) امام عليه السلام فرموده است : « سخن نيكو نيست مگر اينكه از طريق بينى تكرار شود ، زيرا بينى سخن را زينت مىدهد مانند دميدن در نى . همانطور دو سوراخ بينى باز است و آنها هواى خوب را براى پادشاه مىآورند . اگر آنها هواى بد را براى پادشاه بياورند ، او به دست دستور مىدهد كه بين او و آن هواى بد حاجب شود . و براى پادشاه در اين كار ثواب و عقابى است ، پس عذاب او سختتر از عذاب پادشاه ظاهر قاهر در دنياست و ثوابش برتر از ثواب او . اما عذاب او حزن است ، و اما ثوابش خوشحالى است . و اصل حزن در طحال است و اصل خوشحالى در كليهها و دندههاست و از آنها به صورت مىرسد و از آنجا خوشحالى و ناراحتى ظاهر مىشود و علامت آنها در صورت نمايان مىگردد ، و تمام اين رگهاى خونى راههاى كارگران است به پادشاه و از پادشاه است به كارگران ، و دليلش آن است كه وقتى تو دارويى را مصرف كردى رگهاى خونى كارشان اين است كه آن را به محل درد برسانند . »
( 2 ) نبيرهء پيامبر ( يعنى امام رضا عليه السلام ) ادارهء بيان سخن و روش بيان عبارت را ابراز داشته كه ذاتا شگفتانگيز است . پس كلام كه هماهنگ و منسجم و متوازن خارج مىشود براى هدف معينى است . و آن از جمله پديدههاى شگفت بىنظير است كه دليلى بر عظمت خالق متعال است . خداى تعالى فرموده است :
الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ
« 1 » . پس آنچه را كه انسان مىخواهد اداء كند ، قبل از تلفظ در مغز شكل مىبندد و سپس به زبان وحى مىگردد كه اداء شود ، و اين كار به شكل عجيبى صورت مىگيرد كه محققان در اين باره تذكر دادهاند .
هامش
( 1 ) رحمن / 1 - 3 .