سيصد و شصت بت را مىپرستيدند . چون پيامبر آنها را به كلمهء توحيد دعوت كرد ، اين كار بر آنها سخت گران آمد و گفتند :
أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عُجابٌ وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلى آلِهَتِكُمْ إِنَّ هذا لَشَيْءٌ يُرادُ ما سَمِعْنا بِهذا فِي الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هذا إِلَّا اخْتِلاقٌ
« 1 » ، و وقتى خداى عزّ و جل مكّه را براى پيامبر فتح كرد به او گفت : اى محمد
إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ
« 2 » ( ما فتح كرديم براى تو مكه را فتح آشكار ، تا اينكه خداوند گناهان گذشته و آيندهء تو را نزد مشركين اهل مكه ببخشد به دعاى تو به توحيد خدا در آنچه گذشته و آنچه به تأخير افتاده ) .
براى اينكه مشركين مكه بعضىشان اسلام آوردند و بعضىشان از مكه خارج شدند و كسانى هم كه باقى مانده بودند ، قادر به انكار توحيد بر او نبودند . وقتى مردم را به سوى خدا خواند گناه او نزد ايشان در اين مورد به غلبهء او بر آنها بخشوده شد .
( 1 ) سؤال 13 : مأمون گفت : اى ابو الحسن ، خدا به تو خير بدهد ! مرا مطلع كن از قول خداى متعال كه مىفرمايد :
عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ
« 3 » .
جواب سؤال 13 : امام فرمود : اين قسمتى از آن چيزى است كه به مجاز نازل شده : به در مىگويم كه ديوار بشنود . خداى عز و جل پيامبرش را با آن مورد خطاب قرار مىدهد ، اما منظورش امّت اوست . شبيه آن ، آيهاى است از كلام خداى متعال كه مىفرمايد :
لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ
« 4 » ، و در جاى ديگر مىفرمايد :
وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا
« 5 » .
هامش
( 1 ) ص / 5 - 7 .
( 2 ) فتح / 1 و 2 .
( 3 ) توبه / 43 .
( 4 ) زمر / 65 .
( 5 ) اسراء / 74 .