خداى متعال كه مىفرمايد :
وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ
« 1 » ، چون او را براى آزمودن ، تنگ روزى كرد يا بر او تنگ گرفت .
فَنادى فِي الظُّلُماتِ
« 2 » ( در آن تاريكى صدا زد ) ، يعنى تاريكى شب و تاريكى دريا و تاريكى شكم ماهى :
أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ
« 3 » ( خدايى جز تو نيست ، تو پاك و منزّهى و من از ستمكاران بودم ) به خاطر ترك اين عبادت كه مرا از شكم ماهى آزاد ساختى . بنابراين خدا پاسخ او را داد و فرمود :
فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
« 4 » ( اگر او جزء تسبيح كنندگان نمىبود هرآينه تا روز قيامت در شكم ماهى مىماند ) .
( 1 ) سؤال 11 : مأمون گفت : اى ابو الحسن ، چه خوب هستى تو ! راجع به اين كلام خداى متعال به من بگو :
حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا
« 5 » ( تا آنجا كه رسولان مأيوس شده و گمان كردند كه وعدهء نصرت حق خلاف خواهد بود . در آن وقت يارى ما فرا رسيد ) .
پاسخ سؤال 11 : امام فرمود : خدا مىگويد وقتى كه رسولان از قومشان مأيوس شدند و قومشان گمان كردند پيامبرانشان دروغ گفتند ، يارى ما به رسولان رسيد .
( 2 ) سؤال 12 : مأمون گفت : خدا به تو پاداش نيك بدهد ، اى ابو الحسن ! به من بگو دربارهء قول خداى متعال كه مىفرمايد :
لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ
« 6 » .
پاسخ سؤال 12 : امام فرمود : هيچ كس نزد مشركين اهل مكه گناهش بزرگتر از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نبود ، براى اينكه آنها غير از خدا
هامش
( 1 ) فجر / 16 .
( 2 - 3 ) انبياء / 87 .
( 4 ) صافات / 143 و 144 .
( 5 ) يوسف / 110 .
( 6 ) فتح / 2 .