ايمنى دهد و فساد و اختلاف را از ميان آنها بردارد و كيد و مكر شيطان را از آنان دور گرداند . . . زيرا خداوند عزّ و جلّ ولايتعهدى را پس از خلافت از لوازم اسلام شمرده و آن را مايه كمال و عزّت دين و صلاح مسلمانان قرار داده و بر خلفاى خود تأكيد فرموده كه كسى را به ولايتعهدى و جانشينى خود برگزينند كه اين نعمت به وجود او عظمت يابد و سلامت و عافيت فراگير شود ، و خداوند به وسيله او نيرنگهاى مخالفان و دشمنان و كوشش تفرقهخواهان و فتنهانگيزان را از ميان ببرد .
از اين رو امير المؤمنين . . . از آن گاه كه خلافت به وى رسيده و طعم تلخ آن را آزموده ، و اين بار سنگين را به دوش گرفته و زحمات سخت آن را بر خود هموار ساخته و دانسته است كه هر كس اين وظيفه را بر عهده گيرد واجب است پيوسته خداوند را فرمانبردار و در آنچه بر عهده او گذاشته مراقب و هشيار باشد ، پيوسته بدن خود را رنج و چشمان خود را بىخوابى داده و انديشه خود را به كار انداخته كه چگونه عمل كند تا دين عزّت يابد و مشركان ريشه كن شوند ، و موجب صلاح امّت و نشر عدالت و اقامه احكام كتاب و سنّت باشد ، و اين كار و كوشش او را از آسايش و راحتى و گوارايى زندگى بازداشته است به سبب اين كه به مسؤوليّتهاى خود در پيشگاه خداوند آگاه است ، و دوست دارد هنگامى كه او را ديدار مىكند خلوص و خيرخواهى خود را در امر دين و امور بندگانش انجام داده باشد ، و براى جانشينى و سرپرستى امّت تا آنجا كه مىتواند كسى را به ولايتعهدى انتخاب كند ، كه دين و دانش و ورع او از همه فزونتر ، و براى اجراى اوامر و حفظ حدود الهى بيشتر از هر كس مورد اميدوارى باشد ، از اين رو شب و روز با خداوند راز و نياز و از او استخاره و درخواست مىكرد كه در انتخاب وليعهدى براى خود به آنچه خشنودى و فرمانبردارى او در آن است وى را ارشاد فرمايد و در پى اين مقصود پيوسته درباره خاندان خود از فرزندان عبد اللّه بن عبّاس و علىّ بن ابى طالب نظر و انديشه مىكرد ، چگونگى حال و مذهب برخى از آنها را مىدانست و روش و ارزش بعضى ديگر را كه از نظر او پوشيده بود ، با منتهاى كوشش مورد رسيدگى قرار داد ، تا اين كه احوال همگى آنان دقيقا شناسايى شد ، و اوضاع آنها بررسى و مورد بازديد قرار گرفت ، و ارزش آنها پرسش و آزمايش شد .
نتيجه اين تحقيقات و بررسيها پس از استخاره با خداوند ، و كوشش در راه اداى
الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 282
مساهمون: محمدجواد فضل الله
ص٢٨٢