و خدا را بر آن سپاس گوييد فايده و بهره آن را خواهيد ديد . ان شاء اللّه . . . و به خطّ خود آن را در روز دوشنبه هفتم ماه رمضان سال 201 نوشته است .
* * * اين صورت پيماننامهاى بود كه مأمون درباره ولايتعهدى امام رضا عليه السّلام نوشته است ، و امام رضا عليه السّلام در پشت آن به خطّ خود شرحى مرقوم داشته كه به روايت اربلى چنين است :
ستايش از آن خداست كه هرچه بخواهد مىكند ، و هيچ چيز حكم او را به تأخير نمىاندازد و جلوگير فرمان او نيست ، ديدگان خيانتكار را مىشناسد و آنچه را درون سينههاست مىداند ، و درود بر پيامبرش محمّد و خاندان پاك او باد .
من علىّ الرّضا فرزند موسى بن جعفر مىگويم ، همانا امير المؤمنين كه خداوند او را در راه صلاح يارى و در انجام امور خير موفّق فرمايد ، شناخت از حقّ ما آنچه را ديگران نشناختند ، و پيوند داد رشته خويشاوندى را كه ديگران بريده بودند ، جانهايى را كه بيمناك و هراسان بود ايمنى و آرامش داد ، بلكه مرده بودند و زنده گردانيد و در آن هنگام كه نيازمند بودند بىنيازشان ساخت ، و در اين كار خشنودى پروردگار جهانيان را طلب مىكرد ، و از غير او پاداشى نمىخواست ، و خداوند به زودى شكرگزاران را پاداش مىدهد و مزد نيكوكاران را ضايع نمىگرداند .
او ولايتعهدى خود را به من واگذارده ، و خلافت كبرا را اگر پس از او زنده بمانم براى من برقرار ساخته است ، پس هر كس گرهى را كه خداوند دستور پيوند آن را داده بگسلاند ، و رشتهاى را كه او فرمان استحكام آن را داده پاره كند ، در حقيقت حرمت حريم او را از ميان برده و حرام او را حلال ساخته است ، زيرا با اين عمل امام را خوار كرده و پرده حرمت اسلام را دريده است به همين سبب بود كه پيشينيان در برابر لغزشها شكيبايى نشان دادند ، و بر اقدامات و زيانكاريهايى كه انجام مىشد اعتراض نكردند ، براى اين كه بيم داشتند كه در دين پراكندگى روى دهد ، و رشته اتّحاد مسلمانان سست و لرزان شود ، و هم براى اين كه آن زمان به دوران جاهليّت نزديك بود ، و دشمنان در پى فرصت بودند كه حادثهاى بروز كند تا از آن بهرهبردارى كنند .
اينك من خداوند را گواه مىگيرم كه اگر مرا به سرپرستى امور مسلمانان بگمارد ، و
الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 284
مساهمون: محمدجواد فضل الله
ص٢٨٤