ستمكارى را تا روز رستاخيز ، باطل كرده ، و آن را در پاكان و غير ظالمان قرار داده است سپس خداوند عز و جلّ با قرار دادن اين منصب در فرزندان پاك و برگزيدهاش ، وى را گرامى داشته و فرموده است :
وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ نافِلَةً وَ كُلًّا جَعَلْنا صالِحِينَ وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا
« 1 » از اين رو امامت در ميان فرزندان او پيوسته برقرار بوده ، و از يكى به ديگرى و از نسلى به نسلى منتقل شده ، تا اين كه به پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه و إله رسيده است ، چنان كه خداوند متعال در قرآن فرموده است
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ
« 2 » و اين مقام به آن حضرت اختصاص يافت سپس طبق سنّتى كه خداوند مقرر داشته است ، به فرمان او ، منصب امامت و پيشوايى امّت به علىّ عليه السّلام واگذار ، و پس از او به فرزندان پاك و برگزيدهاش منتقل شد ، همان فرزندانى كه خداوند آنان را به كمال علم و ايمان آراسته است ، امام عليه السّلام سخنان خود را ادامه داد و فرمود : امامت رتبه انبيا وارث اوصياست ، امامت خلافت الاهى در روى زمين ، و جانشينى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله است . بنابراين چنين خلافتى بايد پس از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در كاملترين فرد ، تحقّق ، پيدا كند ، زيرا جانشينى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله پس از درگذشت او ، همان جانشينى خدا در روى زمين است ، و اين جانشين ناگزير بايد به فرمان خداوند برگزيده شود ، و در غير اين صورت چگونه كسى مىتواند به شايستگى و صلاحيّت فردى ديگر ، كه به حقيقت و واقع او آگاه نيست ، براى تصدّى اين منصب حكم كند . علاوه بر اين كه رها كردن مردم به اين كه خودشان امام و پيشوا انتخاب كنند ، بدون اين كه در اين باره دستور قاطعى از جانب خداوند رسيده باشد ، امرى عارى از حكمت و مصلحت است و معنايى ندارد .
صفات امام
امام رضا عليه السّلام پس از ذكر اوصاف شايسته امام ، و آنچه بايد در وجود او جمع باشد تا جنبههاى مختلف زندگى را تصوير و نياز مردم را برآورد ، مىفرمايد :
. . . و امام دانشمندى است كه نادانى براى او نيست ، شبانى است كه بيمناك نمىشود ،
هامش
( 1 ) - انبيا / 72 يعنى : و اسحق و علاوه بر او يعقوب را به او بخشيديم و همه آنانى را مردانى شايسته و پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما مردم را رهبرى كنند .
( 2 ) - آل عمران / 68 يعنى : سزاوارترين مردم به ابراهيم آنها هستند كه از او پيروى كردند و اين پيامبر و كسانى كه ( به او ) ايمان آوردند و خداوند سرپرست مؤمنان است .