اين نظر را اختيار كردهايم ، زيرا به دلائلى كه بيان كرديم ، چنين چيزى ثابت نيست .
مأمون در پى امام عليه السّلام مىفرستد
اوضاع عمومى و سياسى حكومت مأمون به نحوى بود ، كه حوادث و آشوبها و ناآراميها ، سرتاسر قلمرو آن او را فراگرفته بود ، از يك سو بغداد پايگاه خلافت عبّاسى ، پيمان خود را با او شكسته ، و وى را از ولايتعهدى خلع كرده است ، و از سوى ديگر انبوه شيعيان ، حكومت او را در خراسان به محاصره خود گرفتهاند و از جانب ديگر علويان در عراق و حجاز و يمن قيام كرده و حكومتهاى مستقلّى تشكيل دادهاند ، مأمون اين اوضاع را بررسى و ارزيابى كرد ، و دريافت كه بايد با انجام يك حركت سياسى ماهرانه و مورد قبول ، كه علويان را در نقاط مختلف و شيعيان آنها را در خراسان سرگرم كند ، و از قيام و مخالفت بازدارد ، و هم تهديدى عليه عبّاسيان بغداد ، و مشتى بر دهان آنها باشد ، اين نقاط ضعف و ناآراميها را بر طرف و نفوذ و سلطه خويش را بر تمام جدايىخواهان و مخالفان تأمين كند ، و اين مقصود تنها با گزينش امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السّلام به ولايتعهدى امكانپذير بود ، از اين رو به امام عليه السّلام پيغام فرستاد ، و درخواست كرد كه به مرو عزيمت فرمايد ، ولى آن حضرت نپذيرفت ، و نامههاى بسيارى ميان آنها ردّ و بدل شد ، تا بالاخره مأمون توانست ، با شيوههاى خاصى امام عليه السّلام را به آمدن به مرو ، راضى كند ، پس از آن ، چنان كه مفيد و ابى الفرج نوشتهاند ، رجاء بن ابى الضحاك و جلّودى را به مدينه فرستاد ، تا آن حضرت را در اين سفر همراهى كنند . تاريخ درباره كيفيّت اين سفر ، چيزى بيان نمىكند ، و اشارههاى اندكى كه شده براى دانستن چگونگى و خصوصيّات آن كافى نيست .
مأمون مسير حركت امام عليه السّلام را تعيين مىكند
مأمون به فرستادگان خود دستور داد ، كه امام عليه السّلام و گروهى از خاندان ابى طالب را ، از راه بصره ، اهواز و فارس به سوى مرو حركت دهند ، و مسير ديگر را كه همان راه كوفه ، جبّل ( در عراق ) كرمانشاه و قم را كه نقاط شيعهنشين و مراكز قدرت شيعيان بود ، جايز