1 . طليحة بن خويلد پيامبر دروغين ، يكى از زبانآوران و دليران عرب به شمار مىآمد . وى در سال نهم هجرى نزد پيامبر ( ص ) آمد و مسلمان گشت ؛ ولى در بازگشت به سرزمين خود ، از اسلام روى گردانيد و دعوى پيامبرى نمود و بنى اسد ، طىّء و غطفان ، به وى گرويدند . وى سپس مسلمان گشت و در روزگار حكومت عمر ، نزد وى آمد و عمر اسلام او را پذيرفت و در سال 21 ه . درگذشت ( جمهره ص 196 ؛ الأعلام 3 / 322 - 23 ) . - م .
2 . غطفان بن سعد بن غيلان از مضر ، نياى كهن جاهلى و نام قبيلهء بزرگى است كه تيرههاى بزرگى همچون : باهله ، أشجع ، ذبيان و . . . از آن جدا گشتهاند . جايگاههاى زندگى ايشان ، آن سوى وادى القرى و دو كوه طىّء بود . در دورهء جاهليّت ، العزّى كه از درختى و بتى تشكيل شده بود ، بت اين قبيله به شمار مىآمد . خالد بن وليد ، درخت را بريد و بت را در هم شكست ( الاشتقاق ص 269 ؛ الأعلام 6 / 313 ) . - م .
3 . بطاح به ضمّ « ب » نام آبى است در سرزمين بنى اسد . در اينجا بود كه نبردى ميان مسلمانان به سردارى خالد بن وليد و از دين برگشتگان به فرماندهى مالك بن نويره ، رخ داد و مالك بن نويره به دست يكى از مسلمانان كشته شد ( ياقوت 1 / 661 ) . - م .
4 . نام أبو بكر ، عتيق و نام پدر وى عثمان و كنيهء عثمان ، أبو قحافه بوده است ( الاشتقاق ص 49 . ) . - م .
5 . سورهء صفّ / 9 . - م .
6 . سورهء يس / 70 ، نيز بنگريد : پيمانهاى : 53 ، 76 و 282 . - م .
7 . بنگريد : پ 282 . - م .
8 . إسراء / 97 . - م .
9 . سورهء فاطر / 6 . - م .
10 . « قد أعذر من أنذر » : مثلى است دربارهء كسى كه ديگرى را نسبت به گرفتاريى كه ممكن است در سر راه وى پديد آيد ، آگاه ساخته هشدار دهد و از اين رهگذر ، راه سخن ديگران را بر خود ببندد ( فصل المقال فى شرح كتاب الأمثال ، ابو عبيد بكرى ص 325 ؛ المستقصى فى أمثال العرب ، زمخشرى 1 / 240 ؛ لسان 4 / 545 . )
( 1 )
( 283 / 6 ) فرمان أبو بكر به خالد دربارهء مسيلمهء كذّاب ( دروغگو )
كتاب الرّدّة ، واقدى ص 71 - 72 .
سپس أبو بكر به خالد بن وليد كه در آن روز ، در بطاح ( بخشى از سرزمينهاى تميم ) به سر مىبرد ، نوشت :
به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر
از بندهء خدا ابن عثمان جانشين پيامبر خدا ( ص ) به خالد بن وليد و مهاجران و انصار و پيروان نيكوكارى كه با وى هستند :
اما بعد ، اى خالد ! به تو دستور دادهام كه در به كار بستن فرمان خداوند بكوشى ، و با كسى كه از