لا نسلم ذلك ; بل أخبر بذلك خبراً حصل له به الظنّ الموجب للإنكار !
قولهم : إنه دخل بغير إذن .
مسلّم ; ولكن لا نسلّم قولهم : إن الاستيذان في مثل هذه الحالة واجب ليكون مخطئاً بتركه ، وذلك أن إنكار المنكر واجب على الفور ، ويلزم من الاستيذان التأخير ، فلا يجب ( 1 ) .
بر أرباب الباب ظاهر است كه : انكار صدور تجسس از عمر به غايت عجيب وغريب است ، وظاهراً آمدى را با وصف اين همه تحذلق ، هنوز معناى تجسس - كه حاجت به تجسس وتفحص ندارد ، وادانى محصلين آن را مىدانند ! - مفهوم نگشته ، وروايات سابقه دلالت صريحه بر وقوع تجسس از عمر دارد ، وبعد ملاحظه آن ، اين حرف بدان مىماند كه كسى بگويد كه : از عمر هيچ فعلى در اين واقعه واقع نشده !
بالجملة ; مىبينى كه در روايت “ مستطرف “ مذكور است كه : ( فوقف على الباب بتجسس ) ، واين نص صريح است بر آنكه : خارج باب از خلافت مآب تجسس واقع شد ، پس بعد دخول وتسوّر وارتكاب جسارت وتهور ، تجسس أقوى وأولى متحقق باشد .
ونيز آن شخص به صراحت تمام نسبت تجسس به عمر كرده ، وعمر
هامش
1 . أبكار الأفكار : 481 ( نسخه عكسي ) ، 3 / 562 ( چاپ بيروت ) .