وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ
و چون ببينى منافقان را
تُعْجِبُكَ
بشگفت آرد ترا
أَجْسامُهُمْ
جسمهاى ايشان از نرمى و تازگى
وَ إِنْ يَقُولُوا
و چون سخن گويند
تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ
گوش كنى تو مر سخن ايشان را و سوگند ايشان را باور كنى و حال آنكه در عدم عقل و قلت تدبّر
كَأَنَّهُمْ
گويا ايشان
خُشُبٌ
چوبهاى خشك شدهاند
مُسَنَّدَةٌ
به ديوار بازنهاده يعنى اشباحاند خالى از علم و نظر
يَحْسَبُونَ
مىپندارند و گمان مىبرند
كُلَّ صَيْحَةٍ
هر فريادى را كه برآيد و هر آوازى را كه مدينه بركشند كه آن صيحه و صدا واقع است
عَلَيْهِمْ
بر ايشان يعنى بددلى و بدگمانى و ترس ايشان به مرتبه است كه هر آوازى كه بشنوند پندارند كه نفاق ايشان بر پيغمبر ص و مؤمنان ظاهر شده و رسوا خواهند شد
هُمُ الْعَدُوُّ
ايشانند دشمنان ترا و همه مؤمنان را
فَاحْذَرْهُمْ
پس حذر كن از مكر و غائله ايشان و بر ايشان ايمن مباش
قاتَلَهُمُ اللَّهُ
هلاك گرداناد خداى ايشان را يا لعنت كناد خداى بر ايشان
أَنَّى يُؤْفَكُونَ
چگونه برگردانيده مىشوند از طريق حق در معالم آورده كه بعد از نزول اين آيات قوم ابن ابىّ او را گفتند كه اين آيتها در شان تو نازل شده برو نزديك پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم تا براى تو آمرزش طلبد آن منافق گردن را تاب داد و گفت مرا گفتند ايمان آر آوردم تكليف كردند كه زكات مال بده دادم همين مانده است كه محمد ص را سجده بايد كرد آيت آمد كه
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا
و چون گويند منافقان را كه بيائيد باعتذار
يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ
تا آمرزش طلبد براى شما
رَسُولُ اللَّهِ
فرستاده خداى
لَوَّوْا
بپيچند
رُؤُسَهُمْ
سرهاى خود را يعنى روى بگردانند و گردن بپيچند چنانچه كسى از مكروهى رو بتابد
وَ رَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ
و تو مىبينى ايشان را كه اعراض كنند از رفتن به خدمت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم
وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ
و ايشان گردنكشانند
سَواءٌ عَلَيْهِمْ
يكسان است بر ايشان
أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ
آمرزش خواهى مر ايشان را
أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ
يا آمرزش نخواهى براى ايشان
لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ
هرگز خداى نيامرزد ايشان را به جهت رسوخ ايشان در نفاق
إِنَّ اللَّهَ
به درستى كه خداى
لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ
راه فلاح نمىنمايد گروه بيرون رفتگان را از دائره صلاح .