على عليه السّلام نازل گرديد چرا كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم على را در خانهء خويش تنها گذاشت و دستور داد در بستر او بخوابد و روز بعد امانات مردم را به آنها برساند . [ اين جريان درست در زمانى به وقوع پيوست كه مشركان قريش توطئهء قتل رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را تهيه نموده بودند ] پس خداى متعال ، به جبرئيل و ميكائيل فرمود : من بين شما عقد اخوّت بستم و عمر يكى از شما را بر ديگرى طولانىتر مقرّر نمودم ، آيا يكى از شما برادرش را بر خويش مقدم مىدارد و عمر كوتاه او را مىپذيرد ؟ آن دو زندگى طولانىتر خود را اختيار نموده و ايثارى نشان ندادند .
در آن هنگام خداى متعال ، بر آنها وحى فرستاد كه چرا شما مانند على نيستيد ؟ كه با عقد اخوّتى كه در بين محمّد و او قرار دادم ، در بستر وى خوابيد و جان خود را فداى او نمود و زندگى او را بر خود مقدّم داشت و ايثار كرد ! هم اكنون به شما مأموريت مىدهم كه به زمين برويد و او را از گزند دشمن ، محافظت نماييد . آن دو ، جهت اجراى فرمان الهى به زمين فرود آمده ، جبرئيل بالاى سر و ميكائيل پايين پاى على عليه السّلام قرار گرفته و او را از گزند دشمنان نگهدارى نمودند و جبرئيل مىگفت : آفرين آفرين بر تو فرزند ابى طالب ! آيا كسى مانند تو وجود دارد ؟ و حال آنكه خداوند به مقام تو بر فرشتگان مباهات مىنمايد .
« 109 » تمام دارايى على عليه السّلام كه در چهار درهم منحصر مىگرديد ، يكى را در شب ، يكى
هامش
( 109 ) . ترجمة امام على عليه السّلام من تاريخ دمشق ابن عساكر ، ج 2 ، ص 413 ، شمارهء 918 ؛ شواهد التنزيل حسكانى ، ج 1 ، ص 109 ، شمارهء 155 از ابن عباس در مورد آيهء كريمه گفته است كه : قال :
نزلت في على بن ابى طالب ، لم يكن عنده ( الّا ) اربعة دراهم فتصدق بدرهم ليلا و بدرهم نهارا ، و بدرهم سرّا و بدرهم علانية ، فقال له رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم : ما حملك على هذا ؟ قال حملنى عليها رجاء أن أستوجب ما وعد على اللَّه الذى و عدنى ما وعد اللَّه ، قال رسول اللَّه ، الا ذلك لك فأنزل اللَّه الآية في ذلك .
و نيز شمارههاى 156 ، 158 ، 159 ، 160 ، 161 و 163 ، مناقب ابن مغازلى ، ص 280 ، شمارهء 325 ؛ درّ المنثور سيوطى ، ج 1 ، ص 363 ؛ تفسير برهان بحرانى ، ذيل آيهء 276 سورهء بقره ، ج 1 ، ص 257 ؛ نور الأبصار شبلنجى ، ص 78 ، از واحدى از ابن عباس ؛ اسباب النزول واحدى ، ذيل سورهء بقرة ، ص 50 ، از ابن عباس و مجاهد از پدرش از كلبى ؛ أسد الغابه ابن اثير ، ص 4 ، ص 25 ؛ تفسير ابن كثير دمشقى ، ج 1 ، ص 326 ؛ كفاية الطالب گنجى ، باب شصت و دوم ، ص 232 ؛ مجمع الزوائد هيثمى ، ج 6 ، ص 324 ؛ ذخائر العقبى ، ص 88 ، همين روايت به شمارهء 433 در همين كتاب خواهد آمد .