مىكند انجام دهد وبعد معلوم شود صبح بوده است ، بلكه در صورتي كه پس از تحقيق
گمان به صبح داشته يا بنابر احتياط گمان به شب داشته يا شك داشته كه صبح شده يا نه
وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام داده وبعد معلوم شود صبح بوده قضاى آن روزه بر
أو واجب مىشود . ولى اگر بعد از تحقيق يقين كند كه صبح نشده وچيزى بخورد وبعد معلوم شود صبح بوده قضا واجب نيست .
4 - هر گاه به گفته كسى كه مىگويد صبح نشده كارى كه روزه را باطل مىكند انجام
دهد وبعد معلوم شود صبح بوده است ، خواه گفته آن فرد براي أو حجت باشد يا نه .
5 - هر گاه به گفته كسى كه مىگويد صبح شده يقين نكند يا خيال كند شوخى كرده
وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد وبعد معلوم شود صبح بوده است .
6 - هر گاه نابينا ومانند آن به گفته كسى كه مىگويد مغرب شده اطمينان كرده وافطار
كند وبعد معلوم شود مغرب نبوده است .
7 - بنابر احتياط هر گاه در هواي صاف به علت تاريك شدن هوا يقين كند مغرب شده
وافطار نمايد وپس از آن معلوم شود مغرب نبوده است ، ولى اگر در هواي ابرى با اطمينان
به مغرب افطار كند وپس از آن معلوم شود مغرب نبوده قضا لازم نيست .
8 - اگر به گفته دو عادل روزه خود را افطار كند يا به گفته كسى اطمينان پيدا كند مغرب
شده وافطار نمايد ولى بعد معلوم شود مغرب نشده است .
9 - هر گاه بي جهت يا براي خنك شدن مضمضه كند - يعنى آب را در دهان بگرداند -
وبي اختيار فرو رود ، ولى اگر فراموش كند روزه است يا براي وضوى نماز واجب
مضمضه كند وبي اختيار فرو رود قضا بر أو واجب نيست .
10 - بنابر احتياط اگر چيز ديگرى غير از آب را در دهان ببرد وبي اختيار فرو رود ، يا آب
را براي استنشاق در بيني نمايد واتفاقا فرو رود .
11 - بنابر احتياط واجب هر گاه نمىتوانسته مسأله را ياد بگيرد يا أصلا متوجه مسأله نبوده
ويا يقين داشته فلان چيز روزه را باطل نمىكند وآن را انجام داده است .
12 - بنابر احتياط هر گاه با همسرش ملاعبه كند وبدون اين كه قصد ويا عادت داشته باشد
بدون اختيار منى از أو خارج شود .
مواردى كه قضا وكفاره هر دو واجب است
" مسأله 1547 " در موارد زير علاوة بر قضا كفاره نيز بر انسان واجب مىشود :
1 - اگر از روى علم وآگاهى وعمد يكى از مبطلات روزه را انجام دهد ، وهم چنين