" مسأله 1550 " كسى كه كفاره جمع بر أو واجب شده است اگر نتواند هم دو ماه
روزه بگيرد وهم شصت فقير را سير نمايد وهم يك بنده آزاد كند ، هر كدام از آنها را كه
ممكن است بايد انجام دهد .
مواردى كه كفاره تكرار مىشود
" مسأله 1551 " بنابر احتياط واجب در موارد زير كفاره روزه رمضان تكرار مىشود :
1 - اگر از روى عمد در يك روز ماه رمضان چند مرتبه جماع يا استمناء نمايد ،
كه بنابر احتياط واجب بايد به تعداد جماع يا استمناء كفاره بدهد ، ولى اگر چند مرتبه
كار ديگرى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد - مثلا چند مرتبه غذا بخورد - يك كفاره
كافى است .
2 - اگر غير از جماع واستمناء كار ديگرى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد وبعد با
همسر خود جماع نمايد ، كه بنابر احتياط براي هر كدام يك كفاره واجب مىشود .
3 - هر گاه از راه حرام جماع كند وبعد با همسر خود جماع نمايد ، كه
بنابر احتياط واجب يك كفاره جمع ويك كفاره غير جمع بدهد .
" مسأله 1552 " اگر روزه دار جماع واستمناء را كه به واسطه آن كفاره جمع واجب
مىشود چند بار انجام دهد ، بنابر احتياط واجب به تعداد آنها كفاره جمع را تكرار نمايد .
احكام روزه قضا
" مسأله 1553 " اگر ديوانه اى عاقل شود يا كافرى مسلمان گردد ، قضاى روزه هاى
زمان ديوانگى يا كفر بر أو واجب نيست ، ولى اگر مسلمانى كافر شود ودوباره مسلمان
گردد قضاى روزه هاى زمان كفر بر أو واجب است .
" مسأله 1554 " روزه اى كه از انسان به واسطه مستى ترك شده بايد قضا شود ، هر چند
چيزى را كه به وسيله آن مست شده براي معالجه خورده باشد ، بلكه اگر نيت روزه كرده
ومست شده بنابر احتياط واجب بايد آن روزه را تمام كند وقضاى آن را نيز بجا آورد .
" مسأله 1555 " كسى كه براي عذرى يا بدون عذر چند روز را روزه نگرفته وبعد در
شماره آن شك كرده دو حالت دارد :
الف - اگر شك كند كه چه وقت عذرش بر طرف شده بنابر احتياط واجب بايد به احتمال
بيشتر عمل كند ، مثل كسى كه پيش از ماه رمضان به مسافرت رفته ونمى داند پنجم رمضان
از سفر بازگشته يا ششم ، چنين شخصي بايد احتياطا شش روز را روزه بگيرد .