به وجود مىآورد . به طورى كه اگر مسلمانان مىخواستند از همان سايبان ساخته شدهء شمالي استفاده كنند ، بايد در صف أول رو به در حياط بايستند زيرا محل محراب عوض
شده بود ، لذا مسلمانان سايبان ديگرى ويا به اصطلاح شبستان دومى در طرف جنوبي احداث كردند وميان اين دو شبستان فضاى باز به صورت حياطى باقي ماند .
قسمت شمالي يا شبستان شمالي مسجد محلى شد براي سكونت اهالى صفه وآنها افرادى بودند از مهاجرين كه به دليل عدم توانايى مالي در مسجد زندگى مىكردند .
توسعهء مسجدالنبى در زمان پيامبر - صلى اللَّه عليه وآله وسلم .
بنا به روايت سمهودى هنوز هفت سال از بناى مسجد نگذشته بود كه مسجد براي نمازگزاران تنگ شد ، لذا پيامبر خانهاى كه متعلق به يك انصارى بود ودر جوار مسجد قرار داشت خريد وبه اضافه كرد .
مسجد در آن روز تقريباً به شكل مربع ومساحت آن به طول وعرض 50 متر بود وچون حدود 14 متر به عرض آن اضافه شده بود طبيعتاً براي پوشش سقف آن سه ستون نيز اضافه مىشد . به طورى كه تعداد استوانهها به 9 عدد مىرسيد . براي پوشش سقف نيز پس از آنكه با شاخ وبرگهاى نخل روى مسجد را پوشاندند ، روى آن نيز خاك ريختند .
طبق روايت سمهودى در يك شب بارانى مشاهده شد كه باران از سقف نفوذ كرده ودر شبستان جارى شده ، به طورى كه بر پيشانى پيامبر بعد از سجده آثار گل آشكار بود .
ارتفاع ديوارها نيز بنا بر همان مقياس أول يعنى 7 ذرع ( حدود 5 / 3 متر ) باقي ماند .
توسعه مسجد در عصر خلفاى راشدين
استوانههاى نخستين ، در عصر أبو بكر پوسيده شده بود ووى با تنهها وبرگهاى خرما آن را بازسازى كرد .
وسعت مسجد در آن موقع نسبت به تعداد نمازگزاران تنگ ومحدود بود وخليفهء دوم - عمر بن خطاب - در سال 17 ه . ق مسجد را تجديد بنا كرد واستوانههايى از آجر تعبيه كرد وسقف مسجد را با شاخههاى خرما پوشانيد وستونهاى چوبى نيز در آن به كار برد وسفارش كرد كه آن را به رنگهاى زرد وقرمز رنگآميزى نكنند تا مردم شيفته نشوند .
خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى ( ص ) ( اخبار مدينه ) ( فارسى ) — صفحة 426
مساهمون: سيد كمال حاج سيد جوادى
ص٤٢٦