نظر قرآن در اسلام به خوبى منعكس شده است . به دليل اينكه مىگويد : « بخوريد و بياشاميد ولى اسراف نكنيد » . اسلام ارزش بشر را به حد اعلايى بالا برده است و گدايى و مفتخورى را منع و به كسب دسترنج تشويق مىكند و آن را محترم مىشمارد . در اينباره حديثى از پيامبر صلى الله عليه و آله در دست است كه فرمودهاند : « خدا آن دستى را كه براى كسب معيشت كار مىكند دوست مىدارد » . « 1 »
اسلام از همهء افراد مىخواهد كه براى تحصيل معيشتشان كوشا باشند و رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « فقر و بينوايى نزديك به كفر است » .
اقبال مىگويد :
هر كه محسوسات را تسخير كرد * عالمى از ذرهاى تعمير كرد
و همچنين مىگويد :
جستجو را محكم از تدبير كن * انفس و آفاق را تسخير كن
با توجّه به همين مسائل است كه اقبال به تحصيل يا تعليم و تربيت عقيده دارد و سعى و تلاش براى تسخير جهان را تبليغ و تشويق مىكند و بر ترك دنيا و كنارهگيرى از زندگى مخالف است . به نظر اقبال در حقيقت تنها آن كسى موجوديت دارد كه بتواند بگويد : « من هستم » و وصول به درجهء من بودن است كه به طور قاطعى مقام هر چيزى را در
هامش
( 1 ) . روزى كارگرى دست خشن و ورمكردهاش را به رسول اكرم صلى الله عليه و آله نشان داد و گفت : « ببينيد ! رنج و زحمت كارگرى با دست من چه كرده است » . پيغمبر صلى الله عليه و آله دست كارگر را با رأفت و محبت گرفت و فرمود : « دستى را كه خدا و پيغمبرش دوست مىدارند چنين دستى است » .