آنانكه از گناهان بزرگ و اعمال زشت دورى كنند ، مگر آنكه لممى ( گناه صغيره يا تخيل و وسوسهاى به غلبهء طبيعت و عادت ) از آنها سرزند كه مغفرت پروردگار بسيار وسيع است .
مقصود امام عليه السّلام از جملهء « عند بعض الهنات » سر زدن گناه است در حال غفلت و عدم توجّه ، كه فورا به خود آمده توبه نمايد ، چنانكه اين موضوع از آيات يادشده استفاده مىشود . امّا كسىكه عمدا گناه مىكند و بر آن اصرار مىورزد مصداق اين آيه است :
بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
« 1 » ؛
آرى ، هركس اعمالى زشت اندوخت و كردار بد به او احاطه نمود چنين كس اهل دوزخ است و در آن آتش به عذاب جاويد گرفتار باشد .
و اينكه اين قسم از ستم ، ستم بنده بر نفس خويش به حساب آمده نه نسبت به پروردگار ؛ زيرا خداى تعالى مىفرمايد :
. . . يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ إِلَيْنا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
« 2 » ؛
اى مردم ! ( بدانيد ) شما هرستمى كنيد منحصرا به نفس خويش كنيد در پى متاع فانى دنيا ( هستيد ) آنگاه در آخرت كه به سوى ما بازمىگرديد شما را به آنچه ( از نيك و بد ) كردهايد آگاه مىسازيم ( و هركس را به كيفر خود مىرسانيم ) .
در اصول كافى از امام صادق عليه السّلام و امام كاظم عليه السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده كه فرمود : « من أصبح لا يهمّ بظلم أحد غفر اللّه له ما اجترم « 3 » ؛ كسىكه صبح كند ، درحالىكه قصد ستم به احدى را نداشته باشد خداوند گناهانش را مىآمرزد . »
ظلمى كه به آن رسيدگى شود
و أمّا الظلم الّذى لا يترك فظلم العباد بعضهم بعضا ؛ امّا ظلمى كه به حسابش رسيدگى شود ظلم بندگان بر يكديگر است .
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 81 .
( 2 ) . يونس ( 10 ) آيهء 23 .
( 3 ) . ج 4 ، ص 25 .