شدهاند كه مشهورترين آنها پنج حركت است ؛ و « فيلكس ورنه » فرانسوى ، از دانشمندان يازده حركت براى زمين نقل كرده است ، و من هشت حركت را از آنها انتخاب كرده و مىنگارم :
1 - حركت محورى شبانه روزى .
2 - حركت ساليانه و انتقالى زمين به دور خورشيد .
3 - حركت اقبالى .
4 - حركت نقطهء اوج و حضيض كرهء زمين .
5 - حركت تقديم اعتدال پاييزى و بهارى .
6 - حركت ارتعاشى قمرى .
7 - حركت ارتعاشى شمسى .
8 - حركت تبعى « 1 » .
4 - مه و خورشيد و فلك
( 1 ) امير المؤمنين - عليه السلام - در ضمن خطبهء « اشباح » ، در بيان حكمت آفرينش خورشيد و ماه مىفرمايد « . . . و جعل شمسها آية مبصرة لنهارها ، و قمرها آية ممحوة من ليلها » .
« . . . و خورشيد آسمان را نشانهء روشنىبخش روز و ماه را نورى كمرنگ براى ( زدودن شدت تيرگى ) شبها قرار داد » .
امام صادق - عليه السلام - به مفضّل مىفرمايد : « 2 » اى مفضل ! بينديش در طلوع و غروب آفتاب براى برپايى دولت روز و شب ، كه اگر طلوع آفتاب نبود تمام كارهاى عالم باطل مىشد مردم نمىتوانستند كار و كسب و فعاليتى داشته ما يحتاج زندگانى خود را تأمين نمايند و جهان سراسر ظلمانى مىشد . و مردم به سبب عدم
هامش
( 1 ) - الهيئة و الاسلام ، ص 83 .
( 2 ) - بحار ، ج 3 ، ص 112 ، 113 .