از فرمايشات امام
از نشانههاى انسان دانا يكى انتقاد وى از سخن خود و ديگرى دانش او به حقايق فنون بينش است . « 1 »
نادان انديشه خود را درست و نظر ديگران را نادرست مىپندارد در حالى كه انسان دانا برعكس ، خود را متهم كرده و احتمال درستى نظر ديگران را رد نمىكند و به جستجو و كنكاش مىپردازد و به هرانديشه و نظر مخالفى بها داده تا از درستى آنچه مىگويد ، اطمينان يابد . امام صادق ( ع ) مىفرمايد : « انسان خود راى در پرتگاه لغزش ايستاده است . » « 2 » اما دانش حقايق فنون بينش به معنى تميز ميان مايههاى معرفتى و مايههاى گفتمانى جدلى است . مايههاى معرفتى حق را ثابت و واقعيت را آشكار مىكند ، در حالى كه مايههاى گفتمانى جدلى نه حقى را به اثبات مىرساند و نه شكى را از ميان برمىدارد . و اين دقيقا راهى است كه فلاسفه جديد رفتهاند و بر اين باورند كه فلسفه چيزى جز جستجو در چرايى و مايههاى معرفتى نيست .
مومن نه به ديگران بدى كرده و نه پوزش مىخواهد و منافق روزانه بدى مىكند و پوزش مىخواهد . « 3 »
اى بسا گناهى كه بهتر از پوزش خواهى از آن باشد . « 4 »
هامش
( 1 ) - تحف العقول : 248 .
( 2 ) - شرح النهج : 17 / 121 ، مستدرك الوسائل : 8 / 342 ح 5 ، نزهه الناظر و تنبيه الخاطر : 112 ح 44 .
( 3 ) - تحف العقول : 148 ، وسائل الشيعه : 16 / 159 ح 3 ، الزهد : 5 ح 7 .
( 4 ) - نزهه الناظر و تنبيه الخاظر : 84 ح 16 ، اعلام الدين : 186 .