كسى خارج شد گمان بد مبر در حالى كه مىتوانى آن را حمل بر خوبى بكنى . « 1 »
با خرد دو سرا ( دنيا و آخرت ) بدست خواهد آمد و آنكه از خرد محروم ماند از دو سرا نيز محروم خواهد شد .
امام از خرد ، علم و عمل را در نظر داشته است و اين استنباط از آن روست كه خاندان پيامبر ( ص ) در موارد بسيارى لفظ خردمند را بر عالم با عمل اطلاق كردهاند و در حديث آمده است : « خداوند عقل را سه بخش نمود و هركه را اين سه بخش بود عقل نيز كامل بود و آنكه را نبود عقل هم نبود : نيكو شناختن خدا ، نيكو اطاعتكردن وى و نيكو صبركردن بر امر او . « 2 »
« اگر خواهان ارجمندى بىايل و تبار و هيبتى بدون حكومت هستى ، از خوارى معصيت خداوند به ارجمندى اطاعت او درآ و اگر در دوستى با مردان ناگزير شدى ، كسى را به دوستى بگير كه در دوستى قدرت را بداند و اگر خدمتى به او نمودى ، تو را پاس دارد و اگر يارى خواستى ياريت دهد . اگر گفتى سخنت را باور نمايد و اگر حمله بردى پشتيبانت باشد و اگر به نيكى دست دراز كردى ، دست پيش آورد و اگر رخنهاى در تو پديد آمد آن را ببندد .
اگر از تو خوبى بيند آن را بازگويد و اگر از او چيزى خواستى ، دريغ نورزد . اگر خاموش گشتى او سخن آغاز كند و اگر پيشامد سختى تو را آمد همدردى نمايد . كسى كه از او شرى به تو نرسد و با تو يكرنگ و يكدل باشد . در حقايق تو را گمراه نكند و در صورت وجود سودى تو را بر خود روا بدارد . » « 3 »
هامش
( 1 ) - كشف الغمه : 2 / 194 .
( 2 ) - تحف العقول : 54 ، كتاب العقل و فضله : 68 ، بغيه الباحث : 255 ، الدر النثور : 1 / 159 .
( 3 ) - الخصال : 169 ، مستدرك الوسائل : 8 / 255 ح ( 9278 ) 1 ، شرح النهج : 18 / 113 .