( 1 )
عناصر سپاه
سپاه اموى از چندين عنصر تشكيل مىشد كه از جملهء آنهاست :
( 2 )
1 - فرصتطلبان
آنان كسانى بودند كه به خاطر طمع و ترس ، به نظام ، خدمت مىكردند و به دنبال منافعشان بودند ، در رفتار و عملكردشان حق را ترجيح نمىدادند و تنها در پى منافع خاص خود تلاش مىنمودند . اين گروه ، در اردوگاه ابن زياد فراوان بودند كه پستهاى مهم در سپاه به آنان سپرده شده بود ، آنان كسانى همچون ابن سعد ، حجار بن ابجر ، شبث بن ربعى ، شمر بن ذى الجوشن ، قيس بن اشعث ، يزيد بن حارث و ديگران بودند كه معروف را سه طلاقه كرده و در همهء دورانهاى زندگيشان هيچ كار خيرخواهانه از آنان ديده نشده بود ، جز آنچه به مردم زيان مىرسانيده است .
( 3 )
2 - مزدوران
گروه بزرگى از افراد سپاه به انگيزهء طمعهاى ناچيز و به اميد كسب غنيمتى در جنگ به نبرد با امام شتافته بودند كه پس از كشته شدن امام ، با فرومايگى به غارت نمودن و تاراج بردن پرداختند و توشه و متاع امام را مورد دستبرد و غارت قرار دادند و به غارت زر و زيور بانوان و آزاد زنان حريم نبوت پرداخته ، چيزى از زر و زيور آنان را باقى نگذاشتند . و نيز به غارت كردن آنچه از لباس و جنگافزار بر امام و شهدا بود ، دست زدند ، مورخان مىگويند : آنان همهء جامههاى حضرت حسين عليه السّلام را به تاراج بردند تا آنجا كه آن حضرت را عريان رها كردند كه چيزى