( مسأله 2254 ) درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مىكند
وبه آبيارى احتياج ندارد ، اگر به كارهاى ديگر مانند بيل زدن وكود دادن محتاج باشد ،
معامله مساقات در آن صحيح است .
( مسأله 2255 ) دو نفرى كه مساقات كردهاند ، با رضايت يكديگر مىتوانند
معامله را به هم بزنند . ونيز اگر در ضمن قرارداد مساقات شرط كنند كه هر دو يا
يكى از آنان حق به هم زدن معامله را داشته باشند ، مطابق قرارى كه گذاشتهاند
به هم زدن معامله اشكال ندارد . واگر در ضمن معامله مساقات شرطي كنند وآن شرط
عملي نشود ، كسى كه براي نفع أو شرط كردهاند ، مىتواند معامله را به هم بزند .
( مسأله 2256 ) اگر مالك بميرد ، معامله مساقات به هم نمىخورد وورثهاش به
جاى أو هستند .
( مسأله 2257 ) اگر كسى كه تربيت درختها به أو واگذار شده بميرد ، چنانچه در
عقد شرط نكرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ، ورثهاش بجاى أو هستند
وچنانچه خودشان عمل را انجام ندهند وأجير هم نگيرند حاكم شرع از مال ميت
أجير مىگيرد وحاصل را بين ورثه ميت ومالك قسمت مىكند واگر قرار كرده باشند كه
خود أو درختها را تربيت نمايد ، با مردن أو معامله به هم مىخورد .
( مسأله 2258 ) اگر شرط كند كه تمام حاصل براي مالك باشد ، مساقات باطل
است ، وميوه مال مالك مىباشد وكسى كه كار مىكند نمىتواند مطالبه اجرت نمايد
ولى اگر باطل بودن مساقات به جهت ديگر باشد ، مالك بايد مزد آبيارى وكارهاى
ديگر را به مقدار معمول به كسى كه درختها را تربيت كرده بدهد . ولى اگر مقدار
معمول بيشتر از مقدار قرارداد باشد دادن زيادى لازم نيست .
( مسأله 2259 ) اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه در آن درخت بكارد
وآنچه عمل مىآيد مال هر دو باشد معامله باطل است ، پس اگر درختها مال صاحب