را كه ميوه آن مال خود أو است ، يا اختيار ميوههاى آن با أو است تا مدت معينى
به آن كس واگذار كند كه تربيت نمايد وآب دهد وبه مقدارى كه قرار مىگذارند
از ميوه آن بردارد ، اين معامله را مساقات مىگويند .
( مسأله 2247 ) معامله مساقات در درختهائى كه ميوه نمىدهد مثل بيد وچنار
صحيح نيست ودر مثل درخت حنا كه از برگ آن استفاده مىكنند اشكال ( احتياط واجب صحيح نيست ) دارد ولى
معامله بعنوان جعاله باشد در هر دو قسم صحيح است .
( مسأله 2248 ) در معامله مساقات لازم نيست صيغه بخوانند بلكه اگر صاحب
درخت به قصد مساقات آن را واگذار كند وكسى كه كار مىكند به همين قصد مشغول
كار شود ، معامله صحيح است .
( مسأله 2249 ) مالك وكسى كه تربيت درختها را به عهده مىگيرد ، بايد مكلف
وعاقل باشند وكسى آنها را مجبور نكرده باشد ونيز مالك بايد سفيه نباشد يعنى ، مال
خود را در كارهاى بيهوده مصرف نكند .
( مسأله 2250 ) مدت مساقات بايد معلوم باشد واگر أول آن را معين كنند وآخر
آن را موقعى قرار دهند كه ميوه آن سال بدست مىآيد صحيح است .
( مسأله 2251 ) بايد سهم هر كدام نصف يا ثلث حاصل ومانند اينها باشد واگر
قرار بگذارند كه مثلا صد من از ميوهها مال مالك وبقيه مال كسى باشد كه كار
مىكند معامله باطل است .
( مسأله 2252 ) بايد قرار معامله مساقات را پيش از ظاهر شدن ميوه بگذارند ،
واگر بعد از ظاهر شدن ميوه وپيش از رسيدن آن قرار بگذارند پس اگر كارى مانند
آبيارى كه براي تربيت درخت لازم است باقي نمانده باشد معامله صحيح نيست ،
اگر چه احتياج بكارى مانند چيدن ميوه ونگهدارى آن داشته باشد . بلكه اگر كارى
كه براي تربيت درخت لازم است باقي مانده باشد صحت معامله محل اشكال ( احتياط واجب صحيح نيست ) است .
( مسأله 2253 ) معامله مساقات در بوته خربزه وخيار ومانند اينها بنابر احتياط واجب
صحيح نيست .