احكام جعاله مسأله 2212 - جعاله آن است كه انسان قرار بگذارد در مقابل كارى كه براي أو
انجام مىدهند مال معينى بدهد ، مثلا بگويد هر كس گمشده مرا پيدا كند ، ده تومان
به أو مىدهم وبه كسى كه اين قرار را مىگذارد جاعل وبه كسى كه كار را
انجام مىدهد عامل مىگويند ، وفرق بين جعاله واين كه كسى را براي كارى أجير
كنند ، اين است كه در اجاره بعد از خواندن صيغه ، أجير بايد عمل را انجام دهد
وحق ندارد از آن سر باز زند وعمل نكند وكسى هم كه أو را أجير كرده بعد از
انعقاد اجاره اجرت را به أو بدهكار مىشود ، ولى در جعاله پس از انعقاد جعاله
عامل مىتواند مشغول عمل نشود وتا عمل را انجام نداده است ، جاعل بدهكار
نيست وپس از انجام عمل بدهكار مىشود .
مسأله 2213 - جاعل بايد بالغ وعاقل باشد واز روى قصد واختيار قرارداد
كند وشرعا بتواند در مال خود تصرف نمايد ، بنابر اين جعاله آدم سفيهى كه مال
خود را در كارهاى بيهوده مصرف مىكند اگر حاكم شرع أو را از عمل منع كرده
باشد يا در حال بالغ شدن سفيه باشد ، صحيح نيست .
مسأله 2214 - كارى را كه جاعل مىگويد براي أو انجام دهند ، بايد حرام
نباشد ، ونيز بايد بىفائده نباشد كه غرض عقلائي به آن تعلق نگرفته باشد ، پس اگر
بگويد هر كس شراب بخورد ، يا در شب بجاى تاريكى برود ده تومان به أو مىدهم ،
جعاله صحيح نيست .
مسأله 2215 - اگر مالي را كه قرار مىگذارد به عامل بدهد معتبر نيست كه مثل باب
اجاره از همه جهت معين باشد ، ولى بايد اين اندازه معين باشد كه بعدا موجب
غرر ومشاجره ميان جاعل وعامل نشود مثلا اگر بگويد هر كس كيف مرا كه