تحقيق گمان يا يقين كند كه صبح نشده وچيزى بخورد وبعد معلوم شود صبح بوده
قضا واجب نيست . اما اگر بعد از تحقيق شك كند كه صبح شده يا نه وكارى
كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، قضا واجب است .
پنجم آن كه كسى بگويد صبح نشده وانسان به گفته أو كارى كه روزه را
باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده است .
ششم آن كه كسى بگويد صبح شده وانسان به گفته أو يقين نكند ، يا خيال
كند شوخى مىكند وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود
صبح بوده است .
هفتم : آن كه به گفته كس ديگر كه عادل باشد افطار كند ، بعد معلوم شود
مغرب نبوده است .
هشتم : آن كه در هواي صاف بواسطة تاريكى يقين كند كه مغرب شده وافطار
كند بعد معلوم شود مغرب نبوده است ، ولى اگر در هواي ابر به گمان اين كه
مغرب شده افطار كند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده ، قضا لازم نيست .
نهم : آن كه براي خنك شدن ، يا بىجهت مضمضه كند يعنى آب در دهان
بگرداند وبىاختيار فرو رود ، ولى اگر فراموش كند كه روزه است وآب را فرو
دهد ، يا براي وضو مضمضه كند وبىاختيار فرو رود ، قضا بر أو واجب نيست .
مسأله 1722 - اگر غير آب چيز ديگرى را در دهان ببرد وبىاختيار فرو رود يا
آب داخل بيني كند وبىاختيار فرو رود ، قضا بر أو واجب نيست .
مسأله 1723 - مضمضه زياد براي روزهدار مكروه است واگر بعد از مضمضه
بخواهد آب دهان را فرو برد ، بهتر است سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد .
مسأله 1724 - اگر انسان بداند كه بواسطة مضمضه بىاختيار ، يا از روى
فراموشى آب وارد گلويش مىشود ، نبايد مضمضه كند .
مسأله 1725 - اگر در ماه رمضان ، بعد از تحقيق يقين كند يا گمان نمايد كه
صبح نشده وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده