شرط يازدهم : مباشرت ، يعنى شستن صورت ودست ها ومسح سر وپاها را خود
انسان انجام دهد . واگر ديگرى أو را وضو دهد ، يا در رساندن آب به صورت
ودست ها ومسح سر وپاها به أو كمك نمايد ، وضو باطل است ، ومنظور كمك در
أصل شستن ومسح كردن است ، ولى اگر در مقدمات اينها كمك بگيرد مثل اين كه
ديگرى آب را به صورت أو بريزد ولى شخص خودش صورت را بشويد ، مانعى
ندارد .
( 290 ) كسى كه نمىتواند وضو بگيرد بايد نايب بگيرد كه أو را وضو دهد ،
وچنانچه مزد هم بخواهد ، در صورتي كه بتواند بايد بدهد ، ولى بايد خود أو نيت
وضو كند وبا دست خود مسح نمايد ، واگر نمىتواند ، بايد نايبش دست أو را بگيرد
وبه جاى مسح أو بكشد ، واگر اين هم ممكن نيست بايد از دست أو رطوبت بگيرند
وبا آن رطوبت ، سر وپاى أو را مسح كنند وأحوط اين است كه تيمم هم بنمايد ، اگر
در تيمم كردن محذورى نبوده يا محذور كمترى باشد .
( 291 ) هر كدام از كارهاى وضو را كه مىتواند به تنهايى انجام دهد ، نبايد در آن
كمك بگيرد .
شرط دوازدهم : استعمال آب براي أو مانعى نداشته باشد چنان كه در مسائل تيمم
خواهد آمد .
( 292 ) كسى كه مىترسد اگر وضو بگيرد مريض شود ، يا اگر آب را به مصرف
وضو برساند تشنه بماند ، نبايد وضو بگيرد . ولى اگر نداند كه آب براي أو ضرر دارد
وترس از استعمال آب هم نداشته باشد ووضو بگيرد ، اگر چه بعد بفهمد ضرر
داشته ، وضوى أو صحيح است . واگر ترس ضرر را داشت ولى به اميد ضرر
نداشتن ، وضو گرفت وبعد فهميد ضرر نداشته وضويش صحيح است .
( 293 ) اگر رساندن آب به صورت ودست ها به مقدار كمي كه وضو با آن
صحيح است ضرر ندارد وبيشتر از آن ضرر داشته باشد ، بايد با همان مقدار وضو
بگيرد .