زمين بوده اند خبر دهد ، واگر معلوم شود مال هيچ كدام آنان نيست ، مال خود أو
مىشود وبايد خمس آن را بدهد .
( مسأله 1751 ) : اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالي بيابد كه
قيمت آنها روى هم 15 مثقال طلا باشد ، بايد خمس آن را بدهد ، ولى چنانچه در
چند جا گنج يافت ، هر كدام آنها كه قيمتش به اين مقدار برسد ، خمس آن واجب
است وگنجى كه قيمت آن به اين مقدار نرسيده است خمس ندارد .
( مسأله 1752 ) : اگر دو نفر گنجى يافتند كه قيمت آن به 15 مثقال طلا برسد ،
هر چند سهم هر يك آنان به اين مقدار نباشد بايد خمس آن را بدهند .
( مسأله 1753 ) : اگر حيواني مانند ما هي بخرد ودر شكم آن چيز ارزشمندى
بيابد چنانچه احتمال دهد مال فروشنده است بايد به أو خبر دهد ، ونيز اگر مالك
قبلي داشته بايد از أو سؤال كند ، وچنانچه وى نشانه اش را به أو گفت به وى بدهد ،
وگر نه به يابنده مىرسد ودر حكم منافع كسب است .
4 - مال حلال مخلوط به حرام
( مسأله 1754 ) : اگر مال حلال با مال حرام به طورى مخلوط شود كه
شخص نتواند آنها را از يكديگر تشخيص دهد وصاحب مال حرام ومقدار آن
هيچ كدام معلوم نباشد ، ونداند كه مقدار حرام كمتر از خمس است يا زيادتر ، بايد
خمس همه مال را بدهد ، واحتياط آن است آن را به قصد ما في الذمة ، أعم از
خمس يا صدقه أداء كند ، ومصرف آن مانند ديگر خمسها مىباشد . وپس از دادن
خمس ، بقيه مال حلال مىشود ، واگر از جهت ديگرى متعلق خمس باشد بايد
خمس ديگرى نيز بدهد ، واگر بداند مال حرام بيشتر از خمس است به احتياط
لازم آن مقدار زائد را به عنوان مجهول المالك بدهد .
( مسأله 1755 ) : مال حلال مخلوط به حرام كه شخص مقدار حرام را مىداند
- كمتر از خمس باشد يا بيشتر - ولى صاحب آن را نمىشناسد ، بايد مقدار حرام
را به نيت صاحبش صدقه بدهد ، واحتياط واجب آن است كه از حاكم شرع هم