كه آنان تبهكارند و خود نمىفهمند » ! « آيا آن كس كه به درستى و راستى هدايت مىكند ، براى پيروى شايستهتر است يا آن كس كه خود هدايت نيافته باشد ؟ پس شما را چه شده و چگونه قضاوت مىكنيد ؟ » ( 3 ) اما لعمر الهك ، لقد لقحت فنظرة ريث ما تنتج ثمّ احتلبوا طلاع القعب دما عبيطا و ذعافا ممقرا ، هنالك
يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ
« 1 » و يعرف التّالون غبّ ما سنّ الاوّلون ، ثمّ طيبوا عن انفسكم نفسا و طأمنوا للفتنة جأشا و ابشروا بسيف صارم و هرج شامل و استبداد من الظّالمين ، يدع فيئكم زهيدا و زرعكم حصيدا فيا حسرتى لكم و انّى بكم و قد عمّيت [ قلوبكم ] عليكم أ نلزمكموها و انتم لها كارهون . « 2 » .
( 1 ) ( 3 ) سوگند به خداوندگارت ، كه شتر اين فتنه آبستن شده و به همين زودى خواهد زاييد و شما قدح خونين و سمّ مهلك از آن خواهيد دوشيد و در آن هنگام « ياوهسرايان و تبهكاران زيان خواهند ديد » و آيندگان پيامد سنّتهاى گذشتگان را خواهند ديد ، و در آن هنگام به خاطر جمعى و رضايت خاطر ، خود را آمادهء فتنه و آشوب كنيد و به شمشيرى برّان و هرج و مرج فراگير و خودكامگى ستمگران نويد دهيد ! سهميّههايتان را اندك و محصولات كشاورزىتان را خود درو خواهند كرد . واى بر شما ! كه در آن هنگام در چه شرايطى به سر مىبريد . دلهايتان كور گشته ، آيا ما شما را الزام و اجبار نماييم در حالى كه خود اكراه داريد ؟ « 3 »
هامش
( 1 ) جاثيه ( 45 ) : 27 .
( 2 ) هود ( 11 ) : 28 ، كه در آيه « فعمّيت . . . » آمده است .
( 3 ) بحار الأنوار ، ج 43 صص 159 - 158 ، در ترجمهء خطبه از شرح مرحوم مجلسى استفاده نموده و در معانى لغات از آن كتاب شريف استفاده كردهايم ، چنان كه عين عبارات شرح مرحوم مجلسى در پاورقى كتاب آمده است . اين خطبهء شريف را مرحوم مجلسى از كتابهاى زير نقل كرده است :
1 - ابن ابى الحديد معتزلى متوفّاى سال 655 در شرح نهج البلاغه ، ج 16 ص 234 .
2 - ابن ابى طيفور ، احمد بن طاهر ، متوفّاى سال 280 در كتاب « بلاغات النساء » ، ص 19 3 - ابن جرير بن رستم طبرى از دانشمندان قرن چهارم در « دلائل الامامة » ، صص 41 - 40 .
4 - شيخ ثقه ، صدوق ، ابن بابويه ، متوفّاى 381 در « معانى الاخبار » ، صص 355 - 354 .
5 - علّامه على بن عيسى اربلى ، متوفّاى 693 در « كشف الغمّة » ، ج 1 صص 494 - 492 .
6 - شيخ بزرگوار ، ابو منصور طبرسى ، از دانشمندان قرن ششم در « احتجاج » ، ج 1 صص 149 - 147 .