( 1 ) 1 - در بعضى از اين روايات آمده بود كه مصحف به وسيلهء فرشتهاى از سوى خداوند و يا به وسيلهء جبرائيل پس از رحلت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرستاده شده كه آن فرشته بر آن حضرت حديث كرده امير المؤمنين عليه السّلام نوشته است ، چنان كه در حديث اوّل و دوم بحار الأنوار بدين گونه نقل شده بود .
2 - رواياتى كه مىگفت : مصحف حضرت فاطمه در زمان حيات رسول خدا موجود بوده چنان كه در حديث « بصائر » آمده بود ، كه املاى پيامبر اكرم و به خطّ حضرت على عليه السّلام بوده است .
3 - بعضى از اين روايات دلالت مىكرد بر اينكه خداوند متعال به آن حضرت وحى كرده است چنان كه در حديث سوم از كتاب « بصائر » آمده بود كه « مصحف همان چيزى است كه خداوند املا و بر آن حضرت وحى كرد » . از آن ، چنين به دست مىآمد كه مصحف حضرت فاطمه مشتمل بر احكام شرعى از حدود و ديات ، حتّى جريمهء خدشه وارد كردن كسى بر ديگرى بود ، و بر اينكه اسامى تمام مردم و موجودات از درختان و سنگها و ديگر چيزها در آن مصحف آمده است ، چنان كه در حديث كتاب « دلائل الامامة » نقل شده بود كه در آن حوادث و رويدادهاى مهم تا روز قيامت آمده است . و از آن چنين استفاده مىشد كه آن مصحف يكى از منابع و مصادر علوم اهل بيت عليهم السّلام است كه به آن مراجعه مىكردند .
دوم : آنچه كه از كتابهاى لغت در معناى مصحف به دست مىآيد از اين قرار است :
قيّومى در « مصباح المنير » مىگويد : صحيفه عبارت است از قطعه و تكّهاى پوست يا كاغذ كه در آن نوشته شده باشد و به هنگام انتساب به آن گفته مىشود :
رجل صحفى [ با دو فتحه ] معنايش آن است كه بدون مراجعه به استاد از روى صحيفه علم را به دست مىآورد . مصحف به ضمّ ميم از مصحف به كسر مشهورتر است .
علّامه طريحى در « مجمع البحرين » مىگويد : صحيفه ، قطعه و تكّهاى از پوست يا كاغذ است كه در آن نوشته مىشود و صحيفهء حضرت فاطمه نيز از همين معنا گرفته شده است . روايت شده است كه طول آن هفتاد ذراع به عرض يك سفره يا عرض پوست بوده كه تمام نيازمندىهاى مردم ، حتّى جريمهء خدشه وارد كردن ( در مبحث
فاطمة الزهراء ( ع ) بهجة قلب المصطفى ( ص ) ( فاطمه زهرا ( ع ) شادمانى دل پيامبر ) ( فارسي ) — صفحة 253
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٢٥٣