) *
هم بغم [ 1 ] اندر همى گذارد [ 2 ] چونين
تا بگه نوبهار و نيمهء نيسان
آنگه اگر نيم شب درش بگشايى
چشمهء خورشيد را به بينى تابان
ور ببلور اندرون [ 3 ] ببينى گوئى
گوهر سرخست [ 4 ] بكفّ موسى عمران
زفت شود را دو مرد سست [ 5 ] دلاور
گر بچشد زوى و ، روى زرد گلستان
و آنك بشادى يكى قدح بخورد زوى
رنج نبيند از آن فراز و نه احزان
انده ده ساله را بطنجه [ 6 ] رماند
شادى نو را ز رى بيارد و عمّان
بامى چونين كه سال خورده بود چند [ 7 ]
جامه [ 8 ] بكرده فرار بنجهء [ 9 ] خلقان
مجلس بايد بساخته ملكانه
از گل و وز ياسمين و خيرى الوان
نعمت فردوس گستريده ز هر سو
ساخته كارى كه كس نسازد چونان
جامهء زرين و فرشهاء نوايين
شهره رياحين و تختهاء [ 10 ] فراوان
بربط عبى [ 11 ] و فرشهاء [ 12 ] فوادى
چنگ مدك نير و ناى چابك حابان [ 13 ]
هامش
[ 1 ] بخم ( ؟ )
[ 2 ] اصل : بدون نقطه و ظاهرا « گذارد » يعنى بگذراند ،
[ 3 ] ديوان رودكى : اندرش .
[ 4 ] ديوان : سرخست و كف . . تاى ( سرخست ) بقاعده قديم در اين موارد خوانده نميشود .
[ 5 ] اصل : « زفت شود راد و مرد سست و دلاور » . ن ل : راد مرد و سست دلاور .
[ 6 ] طنجه از شهرهاى مراكش است ، مراد اين است كه اندوه كهنه را بدورترين بلاد عالم رانده و شادى تازه را از رى و عمان كه هم بالنسبه ببخارا نزديك نبوده است بمجلس آورد - و در اين شعر هم مانند باقى شعرها تصرفى بارد كردهاند بدين طريق :
انده ده ساله را ز طبع رماند * شادى نو آرد و ببرّد غمان !
و جاى شكر است كه در ديوان رودكى و غالب نسخ ديوان قطران به همين طريق اصل اين شعر محفوظ مانده است . و معلوم نيست شعر مصحف بارد مذكور در فوق را از كجا پيدا كردهاند ؟ !
[ 7 ] بىنقطه و ظ : چند .
[ 8 ] اصل جامه و بعد جام با مركبى تازه ، و باقى كلمات هم بىنقطه است ؟
[ 9 ] كذا با ياى اضافى و ظ : « جامه بكرده فراز پنجه خلقان » يعنى از سالخوردگى پنجاه جامه كهنه كرده است .
[ 10 ] اصل : تحتها « تختها » بمعنى : سرير .
[ 11 ] در اصل چنين است .
[ 12 ] ظاهرا « فرشهاء » تقليد كاتب از مصراع اول شعر بالاست و چون در اين شعر ذكر سازها از قبيل بربط و چنگ و ناى است بايستى بر حسب قاعده بجاى « فرشهاء » نام سازى بلفظ مفرد يا جمع بوده باشد .
[ 13 ] ظ : چنگ مدك نيز و ناى چابك جانان ( ؟ ) ن چاپى : چنگ و دف و پردهاى چابك جانان .