تفسير :
چون خداى متعال فرمود كه اسلام تنها دين نجات است در پى آن حال مخالفان آن را بيان ميفرمايد كه :
كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ
- در مقصود و مراد اين آيه چند وجه گفته شده :
1 - يعنى چگونه خداوند با آنها معامله هدايت شدگان را بنمايد به اينكه به آنها ثواب دهد و مدح و تعريف ايشان كند و حال اينكه پس از ايمان كافر شدند .
2 - آيه در مقام استبعاد مطلب يعنى دور و ناممكن دانستن آنست چنان كه به كسى گويى چگونه ترا به راه رهبرى كنم و حال آنكه آن را ترك كردى و مراد اينست كه :
هيچ راهى نيست كه آنها را بايمان هدايت كند مگر از همان راهى كه خداوند هدايت و رهبريشان فرموده و آنها خود آن راه را رها كردند و راهى ديگر هم وجود ندارد .
3 - چگونه خداوند آنها را به بهشت رهبرى كند و بديشان ثواب دهد و حال اينكه بر اين منوال هستند .
وَ شَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ
حق - عطف به
( بَعْدَ إِيمانِهِمْ )
است و عطف به ( كفروا ) نيست و تقدير اينست كه : بعد از اينكه ايمان آوردند و شهادت دادند كه پيغمبر بر حق است .
وَ جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ
- و بينات يعنى براهين و حجتها و دليلها بر ايشان آمد . و گفتهاند يعنى قرآن آمد - و گفتهاند بشارت بر بعثت محمد ( صلى اللَّه عليه و آله ) در كتب ايشان آمده .
وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
- و خداوند ستمگران را هدايت نخواهد كرد .
يعنى ايشان را به راه مهتدين و بهشت نخواهد برد و بايشان ثواب نيك نخواهد داد . زيرا مراد از هدايت در اينجا هدايت ممتد مهتدين است نه هدايت عامهاى كه در اين آيه :
( وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ )
مراد است كه هدايت در آن بمعنى عام و راه نشان دادن است و هدايت آيه
( وَ اللَّهُ لا يَهْدِي . . . )
به مقصود ( بهشت و ثواب ) رساندن است ( هدايت بمعنى عام