و راه نشان دادن درباره ظالمين هم هست كه راه حق را به آنها هم نشان ميدهند ولى هدايت بمعنى خاص و رساندن به مقصود و بهشت فقط مال مؤمن است )
أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ
- جزاى اعمال آنان لعنت خدا يعنى دور ساختن از رحمت و نصرت خود است .
وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ
- لعنت فرشتگان و مردم دعا كردن و از خدا خواستن است كه ايشان را از رحمة خود دور دارد .
خالِدِينَ فِيها
: يعنى در لعنت الهى مخلدند زيرا در عذابى كه بواسطه لعنت مستحق آن شدهاند مخلد ابدى هستند .
لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ
: يعنى عذاب بر ايشان آسان نشود .
وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ
: يعنى براى توبه مهلت داده نخواهد شد و عذابشان بتأخير نخواهد افتاد و نفى مهلت براى توبه از اينروست كه خداوند مىداند كه در صورت مهلت هم توبه نخواهند كرد چنان كه فرمود :
« وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا . . . »
بعلاوه مهلت دادن و نگهدارى ايشان بر خداوند واجب نيست اگر چه بداند كه در صورت بقاء توبه خواهند كرد ( بگفته اكثر متكلمان ) .
إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا
: يعنى مگر كسانى كه پس از كفر توبه كرده بايمان برگردند و دلهاى خود را پاك كنند و بر ثبات در راه اسلام مصمم شوند .
اين قول بهتر است از قولى كه گويد يعنى اعمال خود را پس از توبه اصلاح كنند و نماز و روزههاى خود را بگيرند زيرا اينها شرط صحت توبه نيست و اگر كسى قبل از انجام صالحات و پس از توبه بميرد مؤمن مرده اجماعاً .
فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ
: خداوند گناهانشان را مىبخشد .
رَحِيمٌ
: و جنت را بر ايشان واجب ميكنند .
ذكر مغفرت دلالت دارد كه اسقاط عقاب پس از توبه تفضل خداست زيرا اگر از راه استحقاق بود مؤاخذه نداشت و چيزى كه مؤاخذه ندارد دربارهاش مغفرت معنى ندارد و آنچه مغفرت ميخواهد مؤاخذه دارد و جايز است عقاب بر آن .