بيان آيهء 90
مورد و شأن نزول :
گويند آيه درباره اهل كتاب آمده آنان كه قبل از بعثت پيغمبر به او ايمان داشتند و پس از بعثت كافر شدند ( از حسن ) گفتهاند درباره 11 نفر از همراهان حرث بن سويد است كه با وى مرتد گشتند و به مكه رفتند و گفتند در مكه به حال كفر ميمانيم تا آيهاى درباره ما نازل شود چنان كه درباره حرث نازل شد و هم چنان ماندند تا پيغمبر مكه را فتح كرد . عدهاى از آنها كه زنده بودند مسلمان شدند و درباره آنها كه بر كفر مرده بودند اين آيه آمد .
تفسير :
چون ذكر توبه مقبوله گذشت خداوند به دنبال آن توبه نامقبول را ذكر ميفرمايد :
إِنَّ الَّذِينَ
كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً
: اختلاف درباره شأن نزول آيه را بيان داشتيم و معنى و تفسير به همان طريق فرق مىكند و به همان محور دور مىزند .
و گفتهاند يعنى هر آيهاى كه نازل مىشود بدان كافر مىشود و اين كفر بر كفر قبلى ايشان افزوده مىشود .
لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ
: توبه ايشان قبول نيست چون از روى اخلاص نميباشد و دليل آن جمله
« أُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ »
زيرا اگر توبه واقعى ميكردند مهتدين بودند نه ضالين .
و گفتهاند : يعنى توبه ايشان در موقع يأس از زندگى و ديدن مرگ قبول نيست و معنى اينست كه جز در موقع رسيدن مرگ توبه نخواهند كرد ( از حسن و جبايى ) و گفتهاند : آنها اسلام را با توريه اظهار ميكنند ( يعنى لفظاً نه قلباً ) و خداوند