2169 - ناشئة الّيل
امام « فخر رازى » در تفسير « كبير » از امام زين العابدين عليه السّلام نقل نموده : « ناشئة الّيل » در قول حق تعالى
إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا
« 1 » ما بين مغرب و عشا است .
2170 - از علم نحو
نقل است : از « شريح قاضى » پرسيدند : « ما تقول رجل مات و خلف ابوه و اخوه » . شريح گفت :
بگو اباه و اخاه . سائل گفت : « لا اباه و اخاه » . باز شريح گفت : بگو « ابيه و اخيه » . سائل گفت : اوّل چنين تعليم كردى كه « اباه و اخاه » بگويم . شريح گفت : اين واقعه از موجبات وضع علم نحو است .
2171 - در احاطهء مشقّت
الإرب همّ يمنع الغمض دونه * أقام كقبض الراحتين على الجمر
بسطت له وجهي لأكبت حاسدا * و أبديت عن باب ضحوك و عن ثغر
و خطب كأطراف الأسنة و القنا * ملكت عليه طاعة الدمع أن تجري
( ناشناس )
* * * چه بسيار است ناراحتى و غصههايى كه خواب و آسايش با وجود آن غيرممكن است و با انسان قرين مىشود گويى كه در دستها ، ذغال آتشين قرار گرفته است . صورت خود را براى او شاد و گشاده نشان دادم تا هرحسودى را ساكت كنم و دهان خندان خود را به همگان آشكار نمودم . و سختىها و مصايبى كه مانند تيزى تيغها و نيزهها است آنچنان بر خود مسلط نمودم تا اشك را از اين كه جارى شود منع كردم و هيچ بر خود نشان ندادم .
2172 - اصل و فرع
أصلي و فرعي فارقاني معا * و اجتث من حبليهما حبلي
فما بقاء الغصن في ساقه * بعد ذهاب الفرع و الأصل
( هارون بن على )
* * *
هامش
( 1 ) . سورهء مزمل ، آيهء 6 . ( مسلما پديدهء شب [ خيزى ] داراى استحكام بيشتر و ذكر و قرائت [ در آن ] استوارتر است . )