از روزگار خود پرسيدم درحالىكه او سرشار از نادانى و بىخردى است و سبك عقلى و ضعف عقل را به مسخره گرفته است و در بىهنرى و نقص به اعلادرجه رسيده است كه بالاتر از آن تصور نمىشود . او را گفتم : آيا راهى براى ثروتمندى و دارايى مىبينى ؟ پس به من گفت : دو راه وجود دارد : بىحيايى و عيب و نقص داشتن .
2158 - سعى و تلاش
سبل المذاهب في البلاد كثيرة * و العجز شؤم و القعود و بال
يا من يعلّل نفسه برخائه * ما بالتعلّل تدرك الآمال
( ناشناس )
* * * در جهان راههاى پيمودنى بسيار است ، ناتوانى بدبختى است و عدم تلاش گردنگير . اى آنكه خويش را به تنبلى درمان مىكنى ! با تنبلى به هيچ آرزويى نمىتوان رسيد .
2159 - يعلو و يعلا
در « صحاح » آمده است : عرب ، « علا يعلو » را در بلندى مكان و « علا يعلا » را در بزرگى شرف به كار مىبرد .
2160 - تكلّم از سر لطف
يكى از صلحا گفته : در يكى از جبال بيت المقدّس طواف مىكردم كه صدايى به گوشم رسيد . من نيز آن صدا را به هرسو شتابان شده تا به جايى رسيدم كه شخصى در آن مأوا كرده و اين آيه را مكرر مىگفت :
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ
« 1 » من نيز در قفاى وى ايستادم كه فى الفور صيحه زد و بيهوش گشت . نشستم تا كه به هوش آمد ، مىگفت : « اعوذ بك من اعمال البطالين ، اعوذ بك من اعراض الغافلين لك خشعت قلوب الخائفين و فرغت آمال المقصرين و ذلت قلوب
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيهء 30 . ( روزىكه هركس هرآنچه از نيك و بد كرده است ، حاضر مىيابد و آرزو مىكند كاش ميان او و كار بدش فاصلهاى دور بود و خدا شما را از [ كيفر ] خود برحذر مىدارد . . . ) .