به سبعهء سيّاره تصوّر نمودهاند . چنانكه يك با شش و پنج با دو و سه با چهار و مهره كه بدون حيل بر تخته نشيند ، گاهى ضارّ و گاهى نافع و لاعب ، بىاختيار سوارها را به حكم آن متصرّف مىسازد .
لكن آنان كه فكر دقيقى داشته و در انداختن مهره چنانكه نرّاد ماهر را ميسّر است ، حيله به كار برده ، مىتوان شد كه بر وفق مراد نشسته ، بر حريف ، غالب آيد و اين تحيّل ، موافق مذهب اشعرى بسان تعلّق ارادهء عبد است به افعال خود و تصريف سوارها كه به حكم مهره است ، دلالت كند بر اينكه افعال عباد مخلوق حق جلّ و علاست .
1487 - ياد يار
أريد لأنسي ذكرها فكأنّما * تمثل لي ليلى بكل سبيل
( جميل )
* * * مىخواهم ياد او را فراموش نمايم پس گويى در راهى ليلى به نظر من مىآيد .
1488 - جميع واوات
مالي أرى عمرا إني استجرت به * قد صار عمرا بواو فيه و انصرفا
و نام عن حاجة نبهته غلطا * لها فألقيت منه السهد و الأسفا
و المستجير بعمرو قد سمعت به * فما أزيدك تعريفا بما عرفا « 1 »
و تلك واو و لا و اللّه ما عطفت * و لو أتت واو عطف ما أتت طرفا
و لو غدت واو حال لم تسرّ و لو * أتى بها قسما ما برّ إذ خلقا
أو واو ربّ لما جرت سوى أسف * و كثرته خلافا للذي ألفا
أو واو مع لم أجد خيرا أتى معها * أو واو جمع غدا من فرقة تلفا
و ليت صدغا بها قد شبهوه غدا * يكوى بنار و هذا فى السلوكفى
و اللّه يطمسها واوا ذكرت بها * دالا بوسطي و كانت قبل ذا ألفا
( سراج ورّاق )
* * * چه شده است كه مىبينم وقتى به عمر پناه مىبرم ( يا بعد از حرف جر قرار
هامش
( 1 ) .« المستجير بعمرو عند كربته * كالمستجير من الرمضاء بالنار »