پيداست كه برخوردهاى زبانشناختى ، در ساختارهاى آوايى و صرفى - نحوى آنها اختلالاتى به وجود آورده است . زبانهاى جنوبشرقى ، پراچى ( 10 ) اورمورى ( 11 ) ، و نيز تيرو ( 18 ) ، اويغور ( 26 ) ، مغولى ( 27 ) و عربى ( 28 ) از آن جملهاند . هم اكنون مىتوان گفت كه زبان تيرو عملا ناپديد شده و اورمورى ، مغولى و اويغور نيز بسرعت رو به زوال مىروند . هنوز بيش از 000 5 نفر به زبان پراچى تكلم مىكنند ، ولى مشكلات بسيار خطير و فزايندهاى كه كشاورزى كوهستانى با آن روبروست به زودى اين زبان را در معرض خطر نابودى قرار خواهد داد ( كيفر « 1 » ، ص 97 - 125 ) . به همين دليل ، زبانهاى ويژهء پامير نيز كه هنوز به آنها تكلّم مىشود احتمالا به زودى شروع به واپسروى خواهند كرد ، بويژه از آنرو كه شيوهء دوزبانگى ( زبان عشيره همراه با فارسى ) در سراسر كشور به صورت قاعدهء عمومى پذيرفته شده است . ناآراميهاى سياسى كه از 1352 ش / 1973 به بعد در كشور روى داده مقامات رسمى را بر آن داشته است تا به تعيين سياستى در زمينهء زبانها اقدام كنند : ترويج پنج زبان ملى ، تهيهء متون درسى و برنامههاى راديويى ، انتشار جرايد ، و دربارهء پشهاى و نورستانى ( كتى ) آوانويسى اين زبانها كه تاكنون فاقد خط و كتابت بودهاند .
پيچيدگى زبانها و گويشها ، كه تصويرى گويا از اختلاط اقوام متنوع است ، حاكى از انتخابهاى فرهنگى گوناگونى است كه ، در مراحل مختلف تاريخ ، اقوام و اديان و حتى حكومتهاى مختلف را در خاك افغانستان
هامش
( 1 ) .ch . M . Kieffer