( هندى جديد ) . اكثر افغانهايى كه فارسى زبان مادرى آنها نيست كمو بيش دو زبانهاند . جمعيت افغانستان را مىتوان به دوازده ميليون تن تخمين زد .
الف . زبانهاى رسمى . پشتو ( 1 ) كه در سال 1315 ش / 1936 با فرمان شاه به عنوان زبان رسمى برگزيده شد زبان مادرى 50 - 55 % افغانهاست .
كمتر از 10 % جمعيت نيز به عنوان زبان دوم به آن تكلّم مىكنند . اهالى پشتو زبان در مشرق ، جنوب ، و جنوبغربى كشور سكونت دارند .
گروههاى مهمى از « ناقلين » ( جمعيت جابهجا شده ) در باكتريا اقامت گزيدهاند . در افغانستان به زبان فارسى ( 2 ) بيش از هرزبان ديگرى تكلم مىشود . اين زبان كه زبان مادرى 25 % جمعيت است به گويشهاى متعددى تقسيم شده است . درى * اصطلاحى است كه از مدتها پيش مقامات افغانى كاربرد آن را توصيه كردهاند تا فارسى افغانى را از فارسى ايرانى متمايز كنند . درى را كه زبان مكتوب همهء افغانهاست نبايد با كابلى ، گويش كابل و نواحى اطراف آن اشتباه كرد . گويش كابلى را كم و بيش 80 % افغانهايى كه به فارسى تكلم نمىكنند مىفهمند و بسرعت در حال تبديل شدن به زبان رايج كشور است .
اگرچه پشتو از حمايت رسمى برخوردار است ميان فارسىزبانان چندان رواجى ندارد . اوّلا انتقال از زبان كمتر پيچيده ( و تحليلىترى ) چون فارسى به زبان پيچيدهتر ( و تركيبىترى ) چون پشتو مشكل است ؛ و ثانيا ، به رغم كوششهاى وزارت تعليمات عامه ، پشتو را به خوبى تعليم ندادهاند . گرايش عمومى بر اين است كه پشتو زبانان فارسى را در
افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — صفحة 69
مساهمون: گروهى از پژوهشگران
ص٦٩