دشنام بگشايد ، و ايشان را به لجن بكشد ، خواه آنها صحابى باشند ، و يا تابعى . « 1 » و گفتيم ، از آنجا كه سيف در سند حديث ، سهل بن مالك را برادر كعب بن مالك معرفى كرده است ، دانشمندان نيز با استناد به آن ، نسب سهل بن مالك را به نسب كعب بن مالك شاعر پيوند دادهاند ، بدون اينكه سيف كه خود آفرينندهء او است ، چنين ادعائى داشته باشد !
سيف حديث مربوط به « سهل بن مالك » را در كتاب فتوحش در اوايل قرن دوم از هجرت آورده ، و پس از گذشت يك قرن از آن تاريخ ، خالد بن عمرو اموى كوفى كه در قرن سوم هجرى در گذشته است مىآيد و مطالب سيف را دربارهء همين سهل بن مالك اقتباس مىكند .
خالد بن عمرو در اين دزدى ادبى بدون اينكه نامى از شخص سيف و كتاب او برده باشد ، روايت مزبور را مستقيماً از زبان سهل بن يوسف نقل مىكند . و همين امر باعث مىشود تا برخى از دانشمندان چنين برداشت كنند كه شخص خالد بن عمرو ، راوى آن حديث - سهل بن يوسف - را ديدار كرده حديث مزبور را از زبان او شنيده است . و بر اين اساس گفتهاند كه خالد بن عمرو تنها كسى است كه چنين حديثى را آورده است .
همچنين بعضى از دانشمندان بر صحت آن حديث ، و وجود چنين سلسله راويانى ( سهل بن يوسف بن سهل بن مالك ) شك كردهاند ، زيرا چنين نامهائى را در تيرههاى بنىسلمه از خزرج و غير بنى سلمه از گروه انصار ، و حتى غير انصار سراغ ندارند .
تا اينكه سرانجام ابن حجر مىرسد ، و از وجود اين روايت به سالها پيش از خالد در كتاب « فتوح » سيف پرده برمىگيرد ، و اعلام مىدارد كه « ابن حبّان » نيز همين مطلب را از سيف نگرفته است . اما خود ابن حجر متوجه اين مسأله نشده كه سازندهء اصلى اين روايت ، و آفرينندهء ( سهل بن مالك ) و سلسلهء راويان آن ، شخص سيف بن عمر است كه صدها صحابه و تابعى آفريده ، و قصهها و افسانهها ساخته و به آنها نسبت داده است . بر زبانشان احاديث و روايات نهاده ، و همه را با تردستى تمام در تاريخ اسلام جاسازى كرده ، و امر را بر دانشمندان و محققين اسلامى در يافتن حقيقت از مجاز ، بسى دشوار و آن را سر در گم ساخته است .
هامش
( 1 ) . به جلد اول همين كتاب ( 1 / 75 - 100 ) مراجعه فرمائيد .