بهرهمند گشته است « 1 » .
در فلسفه وكلام مهمترين كتاب ابن ميمون « دلالة الحائرين » است كه بقول ابن تيمية أو همچون غزالى در ميان مسلمانان كوشيده است كه گفتارهاى ديني را با گفتارهاى فلسفي بياميزد وبراي آنها تأويل بجويد « 2 » . أو اين كتاب را بزبان عربى وبخط عبرى نوشته وشايد منظورش از آن اين بوده كه مورد استفاده خواص قرار گيرد وعوام از مسلمانان ويهود بدان دست نيابند .
در دلالة الحائرين از طرفي أقوال فيلسوفانى همچون أرسطو وشارحين آثار أو يعنى ثامسطيوس وإسكندر افروديسى مورد بحث وانتقاد قرار گرفته واز طرفي ديگر اشاره به عقائد متكلمان معتزلي واشعرى شده است ونيز آراء وأفكار دانشمندانى همچون غزالى وابن باجه وابن طفيل وثابت بن قره وابن وحشيّه كلدانى وابن أفلح اشبيلى مورد بحث وتحليل علمي قرار گرفته است . از ميان فلاسفه اسلام أو بيش از هر كس به أبو نصر فارابى توجه داشته چنانكه در يكى از نامههاى خود كه به شاگردش ابن تبون نوشته تأكيد مىكند كه فقط بر آثار فارابى اعتماد كند « 3 » .
نويسندگان اسلامى همچون قفطى وابن أبي اصيبعه تصريح كردهاند كه ابن ميمون پيش از آمدنش به مصر مسلمان شده وحتى بفرائض ديني عمل مىكرده است « 4 » . وما اگر اين قول را ضعيف بدانيم بازهم بقول شيخ مصطفى عبد الرازق مىتوانيم أو را از فلاسفهء اسلام بشمار آوريم « 5 » زيرا أو در محيط علمي اسلامى پرورش يافته واز محضر استادان ومشايخ مسلمان بهره علمي برده ودر آثار خود آثار دانشمندان اسلامى را نقل ومورد بحث قرار داده است همچون حنين بن إسحاق مسيحي كه عبد الكريم شهرستانى در كتاب الملل والنحل أو را از جمله فلاسفهء اسلام بشمار آورده است « 6 » .
هامش
( 1 ) - اين مقاله در مجلهء دانشكده زبانها وتاريخ وجغرافياى دانشگاه آنكارا ، ج 18 شمارهء 2 - 1 سال 1960 ص 64 - 40 بوسيلهء پرفسور مباهات توركر چاپ شده است .
( 2 ) - بيان موافقة صريح المعقول لصحيح المنقول ، چاپ شده در حاشيهء منهاج السنة النبوية ابن تيمية ، ج 1 ص 73 ، قاهره 1321 .
( 3 ) - نامههاى ابن ميمون ، گرد آوردهء لئون د . استيت اسكين ، نيويورك 1978 ، ص 135
( 4 ) - موسى بن ميمون حياته ومصنفاته ، ص 30 .
( 5 ) - مأخذ پيشين ، مقدمه ، ص ز
( 6 ) - الملل والنحل شهرستانى ، قاهره 1368 ، ج 3 ص 5 .