در خلافت مطالبه مىكنند ، به خاطر نشر اسلام و تعاليم رهايىبخش آن است .
از اينرو اگر اسلام در مسير اصلى خود قرار گيرد ، چه مانعى دارد كه آنان نيز سربازانى باشند در خدمت اسلام و مسلمانى ؛ حتى اگر در اين راه ، آزار و ايذايى نيز به آنها برسد ، با جان و دل مىپذيرند . به راستى كه امير المؤمنين بارها فرمود : « و اللّه لاسلمنّ ما سلمت امور المسلمين و لم يكن فيها جور الّا علىّ خاصة . » « 1 »
مرحوم حسنى ، عدم شركت حسنين عليهما السّلام در معركههاى نبرد اسلامى در روزگار عمر بن خطاب را على رغم اين كه درگيرى با مشركان در مناطق مختلف به شدت ادامه داشت و فتوحات يكى پس از ديگرى نصيب مسلمين مىشد و غنايم بسيار زيادى از اكناف و اطراف به سوى مدينه سرازير بود و با وجود اين كه امام حسن عليه السّلام در ساليان پايانى خلافت عمر ، به سن بيست سالگى رسيده بود و معمولا اين سن براى جنگيدن در ميدانهاى نبردى كه پير و جوان مسلمين براى شركت در آن از هم سبقت مىگرفتند ، كاملا مناسب است ، چنين توجيه مىكند :
« شايد علت عدم شركت آن دو در جنگهاى دورهء عمر اين بود كه امير المؤمنين عليه السّلام از دخالت در امور دولتى و سياسى كنارهگيرى كرده بود . ما شك نداريم كه عدم شركت امام در جنگها و فتوحات اسلامى ، به خاطر شانه خالى كردن از بار مسئوليت و تمايل به حفظ جان نبود ، بلكه آنطور كه بيشتر راويان گفتهاند ، براى اين بود كه عمر به خاطر مصالح سياسيى كه بيشتر به نفع خود وى بود تا اسلام ، بسيارى از بزرگان صحابه را ممنوع الخروج نموده و تقريبا چيزى شبيه زندگى اجبارى در مدينه بر آنان تحميل كرده بود . امام حسن عليه السّلام نيز به منظور خدمت به اسلام و نشر تعاليم آن و نيز براى حل مشكلاتى كه براى مسلمين پيش مىآمد ، در
هامش
( 1 ) . سيرهء ائمهء اثنى عشر ، ج 1 ، ص 36 و نيز ر . ك : ص 317 .