ابو بكر مصلحت نديد كه امير المؤمنين را در مورد موضع امام حسن متهم كند ، اما عمر اكنون كه خود را در حكمرانى قوى و نيرومند احساس مىكند و اكنون كه اين موضع در زمينهء سياسى به نفع كسانى غير از اهل بيت عليهم السّلام تثبيت شده ، تلاش دارد تا منبع و سرچشمهء اين مخالفتها را شناسايى كند و قبل از اين كه فرصت از دست برود و مادامىكه به نظر خودش قدرت انجام چنين عملى را دارد ، آن را نابود كند . اين موضعگيرىهاى حسنين عليهما السّلام مبارزه طلبى عميقى براى سلطهء حاكم به شمار مىرفت ، آن هم در دقيقترين و خطيرترين مسألهاى كه حكومت سعى داشت امور مربوط به آن را به نفع خويش تثبيت كند ؛ يعنى مسألهء امامت ، و از طرفى متوجه شد كه تا حدّ زيادى در اهداف خويش موفق بوده است . حال كه اين موضعگيرىهاى حسنين به وقوع مىپيوندند ، تمامى معادلات خدشهناپذير خود را بر هم زده مىبيند .
حسنين عليهما السّلام دو شاخه از نهال امامت و درخت رسالت بودند كه به خوبى شرايط حاكم بر جامعهء خود را درك و به طور صحيح و دقيقى آن را ارزيابى مىكردند و بر اين اساس به عنوان يك وظيفهء شرعى و يك مسئوليت الهى موضعگيرى مىكردند ، اما تكليف شرعى و موضع پدرشان اگر چه در ظاهر امر با موضع اين دو تفاوت داشت ، بدون شك - همانطور كه بدان اشاره كرديم - در
هامش
ص 40 ؛ تاريخ بغداد ، ج 1 ، ص 141 ؛ كشف الغمهء اربلى ، ج 2 ، ص 42 ؛ حياة الحسن ، ج 1 ، ص 84 ؛ الامام الحسين ، از علايلى ، ص 305 ، نقل از : الاصابه ؛ ينابيع الموده ، ص 168 ؛ تذكرة الخواص ، 235 ؛ سيرهء ائمه اثنى عشر ، ج 2 ، ص 15 ؛ كفاية الطالب ، ص 224 ، نقل از : مسند احمد و ابن سعد ؛ تهذيب تاريخ ابن عساكر ، ج 4 ، ص 324 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 2 ، ص 346 ( وى آن را صحيح دانسته است ) ؛ فضائل الخمسه ، ج 3 ، ص 369 ؛ انساب الاشراف ( پاورقى ) ، ج 3 ، ص 27 ، نقل از : تاريخ ابن عساكر ، ج 13 ، ص 15 يا 110 با اسناد متعددى ؛ ترجمهء امام حسين از تاريخ ابن عساكر ، ص 141 و 142 و در پاورقى از ابن سعد ، ج 8 و از كنز العمال ، ج 7 ، ص 105 ، نقل از : ابن راهويه و ديگران ؛ الغدير ، ص 7 ، ص 126 ، نقل از ابن عساكر .