Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 239

Contributors:

P.239
ومحلل ومقوى اعضا وعصارهء مجفف أو بهتر از جرم اوست وطلاى أو جهة أو رام حاره وباد سرخ ودرد مفاصل حاره وسحيحى كه به سبب حر كه در بغل وران بهم رسد وسوختگى آتش ومنع ريختن مواد بچشم ودلوك أو با كلاب جهة قلاع واكتحال أو جهة دمعه واسترخاى پلك چشم وضعف باصره ودمعه مفيد ومضر سپرز ومصلح أو بادام وشربتش تا يك درهم وبدلش سماق وتخم أو بسيار مسمن بدن ويك مثقال أو قاطع اسهال صفراوى ورافع خفقان وطلاى أو جهة شرى وحمره ودرد نقرس بيعديلست ماميران قسمس از زرد چوبه است وشاخهاى نبات أو از زمين مرتفع وبرگش شبيه بلبلاب ومايل باستداره وسفيد مايل بزردى وبا لزوجه وبيخ أو پر شعبه وكوچك وكره دار وغير مستقيم ودر كرمهاى أو ريشهاى باريكى شبيه بموى ومنبتش نزديك آبهاست وهندي أو زرد مايل بسياهى وچنينى زرد وزبونتر از هندى وغير هندى وچينى مايل بسبزى مىباشد وتخمش شبيه بكنجد در آخر سيم كرم وخشك وقوتش تا بيست سال باقيست مفتح سدد ومقرح جلد وجالى ومدر ومحلل وشرب أو جهة يرقان وپيچش ورياح غليظه وطلاى أو با عسل جهة برص ناخن وگلف وبرص وجرب وآثار وخوائيدن أو جهة درد دندان وسعوط أو جهة ثقيهء دماغ واكتحال أو جهة بياض وظلمت بصر وناخنه مفيد ومضر كرده ومصلحش عسل وشربتش نيم مثقال وبدلش بوزن أو زرد چوبه ونصف أو مراست ماركياه اسم فارسي نباتيست قريب بدو زرع وبرگش شبيه به برگ بيد وگلش زرد وقبهء أو شبيه بسر مار ومنبتش حريم حنال آذربايجان وأكثر از متوطنين وآنجا يك درهم أو را كوبيده در شوربا كرده ميخورند وديگر از گزيدن مار وهوام متضرر نميشوند وشرط مىدانند كه يك هفته بعد از أو چيزى سواي نان فطير نخورند واحتراز از ادارار منى وجماع نمايند وظن حقير آنست كه أو احيون باشد والله أعلم ماليا نزد بعضي مرانست وبولس گويد درختيست در بلاد شام كه خوردن برگ أو دفع سم أفعى مىكند وطلاى پوست أو كه سوزانيده باشند رافع برص وخوردن نشارهء چوب أو كشنده است ماش از حبوبات معروفه است در آخر أول سرد ومايل بخشكى وقوتش تا سه سال باقيست لطيفتر از عدس واز ساير حبوبات كم نفخ تر ومولد خلط صالح ومسكن حرارة والتهاب صفرا وقابض وموافق كرده ومقوى عصب وبهترين اغذيه صاحبان تبهاى حاره است وجهة سرفه وورم لهاة ودرد سر وضعف باصره ونزلات وضماد أو با آب مورد مقوى اعضا ورافع درد ضربه وسقطه ومحلل أو رام وجالى گلف وبا سركه وجهة جرب متقرح ومنع عرق مؤثر وقاطع باه ومضر دندان ودير هضم ومصلح أو در ضرر باه وروغن بادام است وآب قرطم وبدلش باقلى ودر مبرودين جوارش كمونى وخردل ومصطكى است واز خواص اوست كه با وجود برودت تحريك سود أو جذام نمى كند ماش هندى حب القلت است ماس اسم هندى الماس است از أحجار نفيسه وآتش وآلات حديدى وأمثال آن در آن اثر نمىكند واز سر انديب خيزد وقسمى از أو سفيد قريب برنگ نوشادر وشفاف ومسمى بنوشادريست وبزرگتر از باقلى مشاهده احدى نشده وقسم سفيد أو كمتر از نشادرى وقطعات بزرگ از أو يافت مىشود واو را باو قدونى وزيتى نامند وقسمى مسمى بقبرسى ودر سفيد مانند نقره ست وآتش در أو اثر مىكند ولهذا نزد بعضي اقسام الماس نيست وگويند سرخ وسبز رنگ از آن مىباشد وبهترين أو ما قدونى وزبونترين أو سبز خالدار است در چهارم سردو خشك ونزد بعضي در چهارم گرم وقليل أو قاتل وتعليق أو مقوى دل ورافع خوف وباعث سرعت ولادت وغلبهء برخصم ومسدس أو مانع صرع وگذاشتن أو بر دندان مفتت تاوست بدون كلفتى واز خواص اوست كه بغير شكل مثلث شكسته نمىشود ودر جميع أجسام معدنى اثر مىكند وسرب در أو مؤثر است ماركيوا اسم فارسي است ونار كيوا نيز نامند نبات أو شبيه بدرخت ودر كنار آبها وزمين سخت ميرويد وشاخهاى أو بسيار وتا بقدر پنج زرع وبر شكن وبرگش كوچكتر از برگ زيتون ونرم وگلش سرخ وشبيه بگل شب بو وثمرش در ميان برگها ومانند فندق ومايل بسياهى ودرجوف آن دانه سياه وبسيار نرم وقسمى از فلفل الماء است وچون گرسنه ولسبيله وساير حبوب را در آن جوشانيده خشك كنند طعم أو را از فلفل تميز نميتوانند كرد ودر دويم گرم وخشك ومحلل رياح ورافع بواسير وضماد پوست خشك أو بغاية سرخ كنندهء رخسار ورافع أو رام بارده وآثار جلد وطلاى خاكستر جميع أجزأ ورافع گلف وفرزجهء أو مدر حيض وطلاى برگ أو با آب سترندهء موى وشرب دانه أو با عسل محلل رياح ومخرج بلغم است ما سقودون دواى هندى است گياه أو شبيه بريحان وبرگش مانند برگ مورد مايل بتدوير ودر رايحه مانند سنبل هندى وگل أو شبيه بياسمين گرم وخشك ولطيفتر از ياسمين وبرگ أو را جهة عطريه داخل روغنها ميكنند ودر جميع افعال قريب بسنبل است ما غر به فارسي بر وتيركى كجى نامند گوشت أو نسبت بسيار لحوم سردتر وكثيف تر از گوسفند وموافق محرورين وفصل كرمى هوا ومضر سوداوى مزاج ومصلح أو بادام ونارحيل وخرماست وميوها وترشيها وكشك با أو بغايت مضر است وگوشت بزغاله ما فوق ششماه بسيار با رطوبت وبهترين لحوم ومسكن غليان خون وملطف است وپيه بز محلل وبا قوة قابضه ومسكن دردها وروياننده گوشت زخمها وشراب أو جهة رفع ستم رزاريح وحريرهء أو با نشاسته وآرد برنج وجاورس جهة سحج واسهال كه از اغذيه بهم رسد وافراط عمل دواى مسهل وحقنه أو با آرد جهة قرحهء امعا وضماد أو با سركين أو وزعفران جهة نقرس مفيد وطلاى سركين أو بغايت محلل وجهة ورمهاى كهنه واستسقا وورم سپرز وسوختهء أو الطف وجالى وبا سركه جهة داء الثعلب وبا عسل جهة جرب ووضح واو رام صلبه وسعفه وقروح
تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 239 | محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )