Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 236

Contributors:

P.236
وزبونترين أو مقل است در أول دويم كرم وخشك فرش ولباس أو جهة استسقا وترمل واو رام واز نارحيل كه سوزانيده باشند جهة خزاز وحكه وجرب وشرب أو جهة اخراج حصاة وليف مقل جهة تسكين وبواسير مفيد وخاكستر أنواع أو منقى دندان وجهة امراض لثه والتيام جراحات ورفع بهق وبرص وبياض چشم مفيد است ليف انبحر بيخيست شبيه بسعد وبزركتر از آن وظاهر وباطن أو سياه وبرگش شبيه ببرك سريش وريشهاى أو باريك وبهم پيچيده ومدور وسياه وكوچك أو بقدر گردكان وبزرگ أو بقدر نارنج وبا خشونت گويا پشميست كه مدور كرده اند واز بحر مغرب خيزد وموج بساحل مياندازد ودر دويم گرم وخشك وبغايت جالى آثار وسوختهء أو بهترين ادويهء قروح خبيثه وسنون أو مقوى لثه وجالى دندان ومغسول أو جهة بياض چشم وناخنه مفيد است ليفه انطاكى گويد گياهيست سرخ وخار دار وبشكل خيار كوچكى ونايب مناب قثاء الحمار است در افعال ودر نواحي مصر كثير الوجود وزيادة از يك درهم قتالست ليمو در جميع خواص مانند ترنج وپوست زرد أو در دويم گرم وخشك ومقوى معده ودل وقابض ومحرك اشتها ومعين هضم غذا ومفتح سدهء كرده ومحلل قولنج ريحى وآروغ آرنده ومصلح كيفية أخلاط ورويه وپاد زهر سموم مشروبه وملذوعه ودر ساير افعال قايم مقام پوست ترنج است وآنچه ما بين پوست زرد وترشى است در افعال مانند گوشت ترنج وترشى أو در دويم سرد وخشك ومقوى معده حار ولطيف وبسيار جالى وقاطع أخلاط غليظه ولزجه وملطف آن وجالى بهق سياه وگلف وقوبا ومسكن غليان خون وصفرا والتهاب معده وجهة تبهاى حارهء دموى وصفراوى وعفونة خون وبثور وشرى وحصف ودمل وورم حلق ودلهاة وكرب وغم ورقى صفرا وى وغثيان وتقلب طعام وبد گذشتن اطعمهء چرب وجذب مواد حارهء جگر ومعده وجهة دردسر ودو اركه از بخار غليظه باشد وخفقان سوداوى وغب خالص وغب غير خالص وخمار وسموم هوام وادويهء قتاله مفيد ودر أكثر أمور قايم مقام سركه وجهة مريض بهتر از آن است ومضر عصب وصاحب سرفه وبارد المزاج واكثار أو در خلاى معده مضعف امعأ ومورث پيچش ومصلحش شكر وعسل است وچون جواهر را به آب ليمو بخيسانند حل شود وضماد ودع محلول به آب ليمو با نوشادر در اندك زماني رافع بهق وآثار جلد است وتخم أو در دويم كرم ودر آخر أول خشك ودر رفع سموم مانند ترنج وبتفريح تاو بغايت عظيم وقدر شربتش از يك درهم تا دو درهم است با آب كرم يا شراب وبايد مقشر از پوست باشد وخائيدن دانه أو رافع بيحسى وندانست كه از ترشى أو بهم رسيده باشد وليموى بنمك پرورده مقوى معده وباعث خوشبوئى آروغ است وليموى شيرين در منافع بسيار ضعيفتر است اما مضر عصب نيست وبه دستور آنچه پيوند درخت نارنج وترنج كرده باشند قريب الفعلند باو همچنين است آنچه معروفست بمركب وچون ليمو را بتمامه خشك كرده باشند با وزن أو شكر بسايند جهة منع صعود بخارات وتقيح سدد وبعيديل وبرگ ليمو در تفريح ضعيفتر از برگ ترنج است ليمو نيون بيونانى حماض بزرك برگست لينوفر است لينش فرمن بيونانى قلب است لينش بلغة لطينى تخم كتانست ليفطيقون كاشم است ليا لوبيا است ليندر خورس ولينيا روس بيونانى مراد سنج است لينورسطس بيونانى لبلاب كبير است مسمى بحبل المساكين است لينوس بيونانى نرگس است ليبانو كندر است لبنج نيلج است ونزد بعضي نوعي از اقليماى مس ليارو بلغة ديلمى اسم اما ريطن است ليطه بخوريست كه در هياكل قديم مستعمل بوده خرف الميم ماء بهترين آبها باران وبعد از آن آب جارى كثير المقداريست كه بر زمين پاك سرخ لون وزمين سنگدار كذرد وبعيد المنبع وتند رفتار وسبك وزن ومشكوف واز مغرب وجنوب مشرق وشمال آيد وآبهاى بد مانند آب نى زار وكوكردى وأمثال أو داخل أو نشود ودر آب نيل جميع واينصفات موجود است وبعد از آن مقطر كه مانند گلاب عرق كشيده باشند وآب قطر كه از كوزهء سفال تراوش كند وبعد از آن آبى كه جوشانيده بنفص رسيده باشد وآب چشمه كثير المقدار وآب كاريز وچاه است وتفاوت همه آبها بحسب قلت وكثرت ومواضع مختلفه است وآب خالص در دويم سرد ودر نهايت مرتبهء رطوبت وارطب از أو چيزى نمىباشد واكر چه به سبب بساطت غذاى حيوان نمىشود وليكن نسبت بروح طبيعي وقوه ء غاذيه حكم هوا دارد ونسبت بروح حيواني وقوة أو پس ما دام كه آب بوقت مناسب وبمقدار لايق خورده شود باعث حفظ رطوبة غذا از تحليل وترقيق غذا وبدرقه وصول آن باعضا وغسل عروق ونرمى بدن وتليين طبع واعانت هضم وطبخ غذا وتبريد وترويح روح حيواني در حين قصور هوا ومدر فضلات رقيقه نيست بعنوان مرافقت ومضر احشاى ضعيفه بارده وامراض رطوبى وقروح وجراحات دو بيلات وقولنج است واكثار أو وعدم مراعاة وقت أو مورث سستى اعضا وعصب وضعف احشاء وهضم وفساد رنگ رخسار ونسيان وبلادت وعروض نزلات وتهبج وثقل حواس وكرانى بدن وسبات وامراض بادره رطبه است وشرط است كه قبل از انحدار غذا از معده نياشامند مگر صاحبان معده وجگر حاره وبعد از ميوهاى تازه مورث تكون مواد آكله وأمثال اوست وبعد از جماع باعث رعشه وحذر وضعف معده وبعد از خواب مورث اطفاى حرارت غريزي وشراب أو ايستاده وبر روى افتاده مورث ضعف معده وعصب است وبه دستور ناشتا خوردن أو مورث امراض عصب مگر در هواي بسيار گرم
تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 236 | محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )